کاملترین مجموعه شعر در مورد برادر در قالب های مختلف شعری

در حالیکه مردان شاعر به تبعیت از سنت معمول و مرسوم دیرینه ادب فارسی، به کرات خویشتن را مطرح میسازند و به اشعار خود میبالند. تذکر این نکته ضروری است که شریف رضی در مدائح خود به دنبال کسب جائزة ودریافت صله از این افراد نبوده،بلکه با مصلحت اندیشی اهداف دیگری را دنبال می کرده است. و طاهره صفارزاده هم از همان ابتدای شاعری و در اولین مجموعه اشعارش “رهگذر مهتاب” با قطعه ” کودک قرن” به طرح مشکلات و رویدادهای اجتماعی و تا حدودی سیاسی میپردازد و در آثار دیگرش، تقریباً تمام قطعات شعری او را مضامین اجتماعی، سیاسی و بعدها مذهبی در برمی گیرد.

«امروز بهخاطر نمیآورم که دقیقأ چهچیز مرا بدین کار برانگیخت، اما هرچه بود، ضبط کلماتی را که «مورد استعمال عوام» بود کم و بیش از همان تاریخ آغاز کردم، و البته بیهیچ ضابطهای در کار و بدون دراختیار داشتن ِهیچگونه معیار و محکی برای تشخیص. با اینکه جامعه فرهنگی ایران همواره برشت را نظریهپرداز و در عین حال، نماینده منحصر به فرد تئاتر حماسی میشناخت. صفارزاده در خلال اشعارش به “زن بودن” خویش اشارههای متعدد دارد و غیر مستقیم دیدگاههای جامعه را نسبت به زنان منعکس میکند. یعنی مرد در برابر عظمت وزیبایی زنان ضعیف است .

روی زیبا دو برابر شده است. جملات زیبا برای شروع سخنرانی و فن بیان، میتوانند مخاطب را میخکوب کنند. باید یادرس شد، که شهرت و تأثیر سماع و تریکت مولویّه را شاعران زیاد کلاسیک ما در اشعارشان اشاره کردهاند. در شعر صفارزاده، فرصتها گرانبهاترند و خواننده با شاعری مواجه میشود که اسلوب گرمارودی را در زبانی فشرده و موجزتر و با بار بیشتر از لحاظ اندیشه و تفکر میبیند هر دوی آنها، با استفاده از تعابیر مذهبی و قصص و آیات قرآن به صورت تلمیح و جهان مداری و سیاست محوری، رنگ و بوی خاص به اشعارشان بخشیدهاند. با این حال اشعار صفارزاده و گرمارودی از نظر اسلوب زبانی جاذبهای برای نسل جوان نداشته است.

اصطلاح زیارت که بیشتر برای اماکن مقدّسی نظیر کعبه و بارگاه امامان بهکار میرود، بهخوبی نشانگر آن است که حافظ چه چهرهٔ مقدّسی نزد ایرانیان دارد. حال آنکه شعر واقعی کلماتی شکل یافته است که اندیشهای را عرضه میکند در اشعار آن دو، بیشتر اندیشه به معنای خاص خودش جریان دارد تا تصویر؛ یعنی شعرشان حاوی فکر و اندیشهای است که خواننده را به دانستنی جدیدی فرا میخواند و زمینه نوعی تأثر را در او بوجود میآورد. او همچنین در قالب تمثیل چهره ستمکاران و زورگویان زمانه را ترسیم میکند. طبیعت ستایی یکی دیگر از ویژگیهای شعر سهراب است، از آنجائیکه “پیشه شاعر نقاشی” است حساسیت و ظرافتهای خاصی را در ترسیم نمودن چهرههای مختلف طبیعت بکار میگیرد.

پروین که بسامد بالایی از اشعارش را به ترسیم چهره کودکان بیسرپرست و بینوا اختصاص داده است و با هنرمندی تمام و ایفای نقش مادرانه به توصیف حالات مختلف کودکان خردسال پرداخته است. و نیز میتوان بر این نظر تأکید کرد که غالب شاعران زن ما، جهان درون و بیرون را از چشم شاعران مرد ملاحظه کردهاند و همانند آنان عاشق زلف سیاه و خط و خال معشوقی زنبور میان بودهاند.

۶- در شعر مردان وسعت بکارگیری از قالبهای شعری و رعایت قافیهها و اصول ادبی بیشتر از شعر زنان به چشم میخورد. در حالی که بسامد برخی از واژهها در شعر زنان تفاوت معنیداری با شعر مردان دارد؛ که همین امر خواننده را به زن بودن شاعر متوجه میکند. از دیگر سو، وجه تمایز خاص خود را با شعر مردان، همچنان حفظ میکند. اکثر شاعرههای ما به علت شرایط زندگی و نیز به خاطر موقعیت سنی خویش “عشق” را مظهر اصلی شعر خود برگزیدهاند و در حدود ۸۰% از مجموع اشعار آنها به اصطلاح “عاشقانه” است. استفاده کنیم تا روحیه و احساس خوب شما را دوچندان کنیم.

صفارزاده معمولاً با استفاده از زبان محاوره، اصطلاحات عامیانه، حتی مطرح کردن شعارها، تلاش میکند به شعر و زبان مردمی نزدیکتر شود. او معمولاً در تمام آثارش به جریانهای سیاسی ایران و جهان نظر دارد. ۱- معمولاً اکثر زنان و مردان شاعر معاصر واقعگرا (برونگرا) هستند. ولی اکثر زنان شاعر ایرانی به اصول و آداب اجتماعی و مذهبی پایبند هستند و از ابراز علائق و گرایشهای شخصی و خصوصی خودداری میکنند. گرمارودی در بیشتر اشعارش به بیان عقاید مذهبی و گرایشهای دینی خویش پرداخته و به مناسبتهای مختلف مذهبی، شعرهای متنوعی سروده است.

شاهنامه را با رمان های بزرگ امروزی كه گاه شخصیت و عقاید رماننویس را به درستی میتوان در قهرمانان رمان دید، نباید سنجید. کبوتر بختبرگشته نگاهی به زیر درخت انداخت و دید که یک شکارچی هم کمانش را در دست گرفته و تیرش را آمادهی پرتاب کرده است. گرمارودی هم که در سر تا سر اشعارش به مسائل اجتماعی، سیاسی و مذهبی توجه تام و تمام نشان میدهد. کتاب مجالس سبعه در اصل مجموعهای از سخنان اندرز گونه مولانا بر سر منبر است.

زندگی رسم خوشایندی است/ زندگی بال و پری دارد با وسعت مرگ/ پرشی دارد اندازه عشق/ زندگی چیزی نیست، که لب طاقچه عادت از یاد من و تو برود/ زندگی جذبه دستی است که میچیند/ زندگی بعد درخت است به چشم حشره/ زندگی تجربه شب پره در تاریکی است… هر شاعری به بیش از دو شاخص پرداخته که در کارش بازنمود بارز دارد. از روی ناز به من گفتی: بیش از این مرا نرنجان و برو.

اکثریت اشعار شاعرههای جوان سوزناک و دردآور است و میبینم که حتی از تأثیر تصویرسازی دلنشین هم در این اشعار خبری نیست و آنچه اصالت کار شاعران بزرگ است در شعر شاعرهها دست نزده باقی مانده است و تنها رویه کار مورد تقلید است. ولی فرخزاد با اینکه مسافرتهای زیادی به داخل و خارج از کشور داشته است و با “تورات” هم آشنا بوده جز در آیههای زمینی به اطلاعات به دست آمده خویش که حاصل تجربههای فوق باید باشد، اشاره نمیکند.

و از این نظر با اشعار خانم صفارزاده قابل مقایسه است. از ویژگیهای اشعار صفارزاده توجه به مسائل دینی مخصوصاً مذهب شیعه است. شیعه بودن فردوسی برای تودههای سنی آن روزگار خوشایند نبود. اما پس از تقریباً هزار و دویست سال سابقه ادبیات فارسی فروغ موضوعاتی را با تصاویری جدید برای اولین بار در شعر فارسی مطرح کرد و مضامین جدید آفرید؛ مثلاً شاعران کهن جز به ندرت درباره زندگی خصوصی خود سخن نگفتهاند. با تسلطی که او به شعر داشت چه بسا که توانست نگاههای زنانه خود را به جهان درون و بیرون تبدیل به اشعاربلندی کند و به غنای ادبیات عاطفی و صمیمانه ما بیفزاید.

چرا که نکته ای اندیشیده و پیامی سنجیده را بی مقدّمه و مؤخره ای زاید به مستمع القامی کند و سپس بلافاصله فرصت نواختن آلات موسیقی را به هنرمند می دهد . حتی در بسیاری ازمسائل کلامی واعتقادی، میکوشد تا دیدگاههایی را که روزگاری در مدرسه ازاستادان عقلگرای خود آموخته، عرضه کند. در شعرهای پروین در حوزه لغات و ترکیبات نشانههای زن بودن او پیداست و اگر عاطفهای در شعرش منعکس شده است عاطفه مادرانه است در حالی که خود او یک مادر نبوده است.

دید سهراب عمدتاً مثبت بوده در حالی که نگرش فروغ به جهان از دریچه مخالف بوده است. ۲- در بیان مسائل عاطفی و خانوادگی و با احساساتی حادتر از مردان، شعر گفتن، یکی دیگر از ویژگیهای شعر زنان است که کمتر در شعر مردان جلوه کرده است. چنانكه هنوز هم در بسياری از كشورهای حاشيه خليج فارس محروميتهای عجيب و غريبی را عليه زنان میبينيم. اخلاق عملی و سبک زندگی و فرهنگ ایرانی – اسلامی نیز در شعر شهریار بازنمایی شده است؛ شهریار، اخلاق و نکات ریز اجتماعی را با دقت فراوان در اشعارش بیان کرده و تمدن فعلی را زیرسؤال برده است و معتقد است که مبنای آن، اخلاق نیست.

دلیل اصلی توجه شاه جهان به آثار میر علی، علاقۀ فراوان او به شعر نوشته ها و اشعار شاعران فارسی سرا بود. سیاست محوری، در هر مجموعه آثار هر دو، آنها را به سمت صراحتگویی و بیان مستقیم متمایل میکند. شیوه بیان مستقیم یکی دیگر از ویژگیهای مشترک برخی از اشعار سپهری و فرخزاد است و همچنین سطور ساده شعری هم از ویژگیهای مشترک هر دوی آنهاست. و یا اگر “بندرت” اشاره میکنند با حجب و حیا و پوشیده و غیر مستقیم است. ۱۱- مهمترین نکتهای که در اولین برخورد با شعر شاعرههای جوان معاصر به چشم میخورد کمبود اصالت و فقدان استقلال لازم شعری است.

و از رمز و اشارههای دور و دراز چشم میپوشد. مرا خواب کن زیر یک شاخه دور از شب اصطکاک فلزات. صدای ناب اذان میآید/ صفیر دستهای مؤمن مردیست که حس دور شدن، گم شدن، جزیره شدن را/ ز ریشههای سالم من بر میچیند/ و من به سوی نمازی عظیم میآیم/ وضویم از هوای خیابان است و/ راهنمای تیره دود/ و قبلههای حوادث در امتداد زمان… من زادگاهم را ندیدهام/ جایی که مادرم/ بار سنگین بطنش را/ در زیر سقفی فرو نهاد/ هنوز زندهست/ نخستین تیک تاکهای قلب کوچکم/ در سوراخ بخاری/ و درز آجرهای کهنه/ و پیداست جای نگاهی شرمسار/ بر در و دیوار اتاق/ نگاه مادرم/ به پدرم/ و پدربزرگم/ صدای خفهیی گفت/ دخترست!

دیدگاهتان را بنویسید