چالش پیر شدن جمعیت در چین و احتمال تغییر سیاستهای جمعیتی

از آنجا که بعید است به هزار صفحه تحریم، تحریم های جدیدی اضافه شود و بعضی امتیازات محدود نیز اعطا شود، ممکن است فضای امنیتی سوریه، عراق و افغانستان قدری آرام شود و به دستاورد دوم سیاست خارجی آمریکا نیز بینجامد. عباسی با بیان اینکه رهبرمعظم انقلاب نیز تاکید کردند که آقایی و سروری دلار باید شکسته شود، اضافه کرد: زمانی امام گفت که باید حصر آبادان شکسته شود، امروز هم دغدغه رهبر این است که آقایی و سروری دلار شکسته شود؛ بنابراین باید در این راستا حرکت کنیم. با اینکه چین پیروز این میدان بود اما بهتبع ترکشهای جنگ همچنان بر پیکره اقتصادش به چشم میخورد. کشوری که حدود 800 میلیارد دلار در حوزۀ نظامی هزینه می کند خیلی برای برنامه هسته ای و موشکی ایران فی نفسه جا باز نمی کند؛ اصل و محور درگیری ایران در منطقه است به طوری که کشورهای این منطقه، توان جهت و شکل دادن به سیاست های خاورمیانه ای آمریکا را دارا هستند.

امروزه، مرکز دانش برای توسعه بینالملل، که تحت نظارت مرکز تحقیق توسعه فعالیت میکند و در سال ۲۰۱۷ (۱۳۹۶ هجری شمسی) بنا شده است، وظیفه مطالعه تجربه اصلاحات چین و قابل هضم و دسترس کردن آن را برای کشورهای دیگر بر عهده دارد. درک مسیر پیموده شده توسط چین و شرایطی که تحت آن تصمیمات تاریخی این کشور اتخاذ شدهاند، درسهای خوبی برای تصمیم گیرندگان ممالک دیگر و پیشرویشان در مسیر اجرای سیاستهایشان دارد. همینکه دولت بایدن از توقفِ برنامه هسته ای ایران اطمینان یابد، به هدفِ خود در استراتژیِ کلانِ سیاست خارجی آمریکا دست یافته است و هیچ عجله ای برای حل و فصل مسائل دیگر ندارد. یکی از اثراتِ جانبی سیاست فشارِ حداکثری (Maximum Pressure) این بود که بنگاه های اقتصادی و بانک ها به خاطرِ ممانعت از خدشه دار شدن اعتبار اقتصادی (Reputation) خود نزد وزارت خزانه داری آمریکا، حاضر به تعامل با ایران نبودند. نقطۀ مرکزی استراتژی اسرائیل نسبت به ایران، معلّق گذاشتن حکمرانی مطلوب و رشد اقتصادی ایران است به طوریکه از جمع شدن مازاد (Surplus) جلوگیری کند تا در پروسه ای، «ایرانِ متخاصم» به «ایرانِ تیپ پاکستان (منتقد غیرعملی اسرائیل)» تبدیل شود. جهانی شدن اقتصاد یک روند تاریخی است و همکاری و توزیع و تقسیم وظایف بین کشورها و تحقق سود برابر موضوع عمده آن در درازمدت به حساب می آید.

«رقابت قدرتهای بزرگ» یا یک مبارزه مانوی -خیر و شر- فرضی بین چین و دموکراسی باعث این تصمیم نخواهد شد. اما در این فضای آرام، تدریجی، تعلیقی و کاملاً قدم به قدم (Phased out)، بازندۀ اصلی، اقتصاد ایران است. به نظر می رسد دولت بایدن مسائل منطقه ای و موضوعِ توانِ موشکی ایران را مطرح خواهد کرد ولی به خوبی می داند که اخذِ امتیاز در آنها سهل نیست. اگر بایدن طی دوره ای به مخاطبان منطقه ای و داخلی آمریکا نشان دهد برنامه هسته ای ایران را کاملاً مختل کرده است، هم اعلام موفقیت خواهد کرد و هم برای دموکرات ها در انتخابات 2024 «خطرِهسته ای ایران» را تعدیل خواهد کرد. آنها همچنین چندان با موضع ایالات متحده در مورد برنامه هستهای ایران فاصله ندارند و نحوه مشارکت آنها در مذاکرات در وین نشان دهنده این موضوع است. با این حال، چین در تلاشهایش برای قرار دادن خود به عنوان بازیگر برجسته امنیتی منطقه، نقشی که مدتها توسط ایالات متحده ایفا میشده است، کمتر موفق بوده است. احتمالاً اولین قدمِ دولت بایدن اخذ تاییدیۀ سازمانِ بین المللی انرژی اتمی از بازگشت ایران به مفادِ فنی برجام خواهد بود که خود تحقیقاً 4-6 ماه به طول خواهد انجامید.

در این بین روستائیان کمترین همکاری را داشتند. چین در نظامِ بین الملل امروز به یک قدرتِ اجتناب ناپذیر (Indispensable) تبدیل شده و حرکتِ آرام، بی سر و صدا و تدریجی قدرت یابی آن، جایگاه مطمئنی را برای این کشور تضمین کرده است. بنابراین، بایدن نهایی کردن موضوع هسته ای و ثبات بخشیدن حقوقی، نظارتی و بین المللی به آن را هم اولویت خواهد داد و هم آن را احتمالاً به حل و فصل مسائل دیگر مربوط و متصل نخواهد کرد. Undo کردن حدودِ هزار صفحه تحریم های دورۀ ترامپ، به عزمی دو طرفه از جانب ایران و آمریکا نیاز دارد. آنچه اهمیت دارد این است که آنها با این ذهنیت تصمیم می گیرند. آمریکا که دو قرن تجربۀ کار حقوقی بین المللی را دارد، برجام را به گونه ای تنظیم کرده که آنچه می خواهد از آن مصادره کند. آنچه در نگاه کلی نسبت به اولویت های داخلی و خارجی دولت بایدن می توان طرح کرد، تدریجی بودن، آهسته بودن، موقت بودن، تعلیقی بودنِ رهیافت دولت جدید آمریکاست. این اقدام پنج سال پس از آن صورت گرفت که حزب کمونیست چین یک سیاست تاریخی که اکثر زوجین را فقط به یک فرزند محدود می کرد، لغو کرد این سیاست منجر به دهه ها سقط جنین و در نهایت افزایش تعداد پسران نسبت به دختران در این کشور شد.

دیدگاهتان را بنویسید