فلسفه، رمان و معمای ناگشودنی هستی/ نگاهی به کتاب «فلسفه چیست»

تفسیر درست این آیات فقط در صورتی امکانپذیر است که آله را به معنای خدا بگیریم؛ یعنی موجود با کمال و با علم و قدرت که توان خلاقیت و تدبیر و سرنوشت انسان در دست او است و اله به معنای مورد نظر موحدان، یک مصداق بیش ندارد که آن را الله مینامند؛ ولی در نظر مشرکان، مصادیق متعدد یا زمان مختلف دارد، و آلهه مشرکان در عین این که مخلوق الله هستند، توان و تدبیر و کردکاری دارند، و دست کم در سرنوشت انسان، تأثیر بسزایی دارند. درهم آمیختن این معانی با تاریخ، تأکید سنت قارهای بر تفاوت علوم انسانی و علوم طبیعی را موجه میکند و استفاده از روشهای تحقیقی برای درک معنای رفتارها و وقایع را مهم جلوه میدهد.

شاهد آن، تفاوت اهداف و زندگي انسانهاي قبل از تحولات علمي جديد و پس از آن است. به عبارت ديگر جهان گاهى از نظر كثرت و موضوعاتِ جدا جدا مورد مطالعه قرار مىگيرد و گاهى از جهت وحدت؛ يعنى «موجود» را از آن جهت كه موجود است به عنوان يك «واحد» در نظر مىگيريم و مطالعات خود را درباره آن «واحد» كه شامل همه چيز است ادامه مىدهيم. کار مهم کندی این بود که مکاتب و نحله های فلسفی را که اعراب پیش از این نمی شناختند، به آنان شناساند و مسائلی را که هنوز بدان دست نیافته بودند، برایشان توجیه و تحلیل کرد.البته مسائل فلسفیی را که کندی مورد بحث قرار داده است، همان چیزی است که حکمای پیشین نیز مورد بحث قرار داده اند؛ اما او استقلال فکری خود را نیز از دست نداده و آرایی را اختیار کرده که آن ها را موافق تمایلات فلسفی خاص خود و معتقدات دینی اش تشخیص داده است.هرچند دیگران با نظرات وی کمتر موافق بوده اند.

آنگاه که پوروس همواره از نکتار خدایان سرمست بود! اما الیزابت که به طور جدایی ناپذیری در درگیریهای نامناسب دادگاه و خانواده مشارکت داشت، با این حرفها آرامش پیدا نمیکرد. مساله این است كه استادان فلسفه اسلامی كم تر به فلسفه جدید اقبال كردند (فلسفه معاصر ایران، ص87). در ايران باستان و در ميان قوم يهود و احتمالاً در هند حجاب وجود داشته و از آنچه در قانون اسلام آمده سخت تر بوده است، اما در جاهليت وجود نداشته و به وسيله ي اسلام در عرب پيدا شده است. همان طور كه در مورد ثروت امنيت نبود، راجع به زن هم امنيت وجود نداشت، هر كس زن زيبايي داشت ناچار بود او را از نظر زورمندان مخفي نگه دارد، زيرا اگر آنها اطلاع پيدا مي كردند، او ديگر مالك زن خود نبود.

مخالفان حجاب سعي كرده اند جزئيات ظالمانه اي را به عنوان پيدا شدن حجاب ذكر كنند و در اين جهت ميان حجاب اسلامي و غير اسلامي فرق نمي گذارند، چنين وانمود مي كنند كه حجاب اسلامي نيز از ميان جريانات ظالمانه سرچشمه مي گيرد. علتي كه قبلاً ذكر كرديم كم و بيش مورد استفاده ي مخالفان پوشيدگي زن قرار گرفته است. زن، با هوش فطري و با يك حس مخصوص به خود دريافته است كه از لحاظ جسمي نمي تواند با مرد برابري كند و اگر بخواهد در ميدان زندگي با مرد پنجه نرم كند از عهده ي زور بازوي مرد بر نمي آيد و از طرف ديگر نقطه ي ضعف مرد را در همان نيازي يافته است كه خلقت در وجود مرد نهاده است كه او را مظهر عشق و طلب زن را مظهر معشوقيت و مطلوبيت قرار داده است.

درست است که فلسفه ی ملاصدرا، چنانکه پیش از این گفته شد برهم نهاده ای از چند مکتب و اندیشه است، اما روح و عنصر غالب آن، اسلام و تشیّع، و هماهنگ با آن مفاهیم بلند قرآنی و منطوق اخبار و احادیث پیشوایان مذهب است. غيرت، نوعي پاسباني است كه آفرينش براي مشخص بودن و مختلط نشدن نسله ها در وجود بشر نهاده است. با توجه به این دو آیه مشخص میشود که ارزش زن، پاکدامنی اوست و یکی از راههای حفظ این پاکدامنی، پوشش و حجاب است. یا مبانی اعتقادی این دو دین در مورد ازدواج مورد مقایسه قرار میگیرد؟

حجاب براي اين در قرآن آمده است كه زن مورد اذيت و آزار قرار نگيرد و با حيثيت انساني با جامعه در تعامل باشد، نه با جذابيت ظاهري. در میان کتاب های مقدماتی فلسفه میتوان گفت که یکی از بهترین بحثها در مورد متافیزیک در همین کتاب وجود دارد. به عقيده ما يك علت اساسي در كار است مورد غفلت واقع شده است. اسلام به كوتاه كردن و شانه كردن مو و به كار بردن بوي خوش و روغن زدن به سر سفارش هاي اكيد كرده است.

تنزل شأن والاي زن به ابزاري براي خوش گذراني مرد يا تبليغ كالا. براي اينكه فكر زن را قانع كنند كه خود به خود از بيرون نرو رو بيرون رفتن را كار بدي بداند فكر حجاب و خانه نشيني را خلق كردند. از اين جمله استفاده مىشود كه زنان قبل از نزول آيه، دامنه روسرى خود را به شانهها يا پشت سر مىافكندند، به طورى كه گردن و كمى از سينه آنها نمايان مىشد، قرآن دستور مىدهد روسرى خود را بر گريبان خود بيفكنند تا هم گردن و هم آن قسمت از سينه كه بيرون است مستور گردد.

آیا عشق زن و مردی که در یک نگاه به هم دل باخته اند و سال ها عاشقانه در کنار هم زیسته اند، بی آنکه اشکالی در هم ببیند، کمتر از دوست داشتن است؟ پيروان فلسفه رهبانيت و ترك لذت براي اينكه محيط را كاملاً با زهد و رياضت سازگار كنند بين زن و مرد حريم قائل شده پوشش را وضع كرده اند، كما اينكه با چيزهاي ديگري هم كه نظير زن محرك لذت و بهجت بوده است مبارزه كرده اند.

معقول نيست كه از يك طرف براي زن استقلال اقتصادي قائل شود و از طرف ديگر حجاب را به منظور استقلال و استمثار زن وضع كند. لهذا نمي توانيم بگوئيم كه اسلام صرفاً به خاطر برقرار ساختن امنيت دستور پوشش را وضع كرده است. حجاب متضمن يك نظام اخلاقي در جامعه است. چه اينكه اگر حجاب نباشد تحريك جنسي بي ضابطه خواهد بود و تحريك بي ضابطه ارضاء بي ضابطه را مي طلبد.

هدف کلی دکارت کمک به انسانها برای تسلط بر طبیعت و اداره آن بود. دکارت معتقد بود که تمام اجسام مادی، از جمله بدن انسان، ماشینهایی هستند که با اصول مکانیکی کار میکنند. از این رو، حجاب یک پدیده ارزشمندی است که ضرورت آن حتی در بین اقوام و جوامع مختلف قبل از اسلام احساس گردیده بود و اگر احیاناً اشکالی هم در عایت حجاب باشد، نه فقط متوجه اسلام، بلکه شامل همه کسانی است که حجاب را یک امر انسانی تلقّی میکنند و اینکه هدف بی توجهی برخی به حجاب و نادیده گرفتن آن به منظور دست­یابی به منافع بزرگ مالی بوده است.

زن مي تواند هر نوع كاري همين قدر كه فاسد كننده ي خانواده و مزاحم حقوق ازدواج نباشد براي خود انتخاب كند و درآمدش هم منحصراً به خود اوست. در طبيعت جنس نر گيرنده و دنبال كننده آفريده شده است. به عقيده ي اسن دسته، قوانين ديني و مذهبي با اينكه در جاهاي ديگر با خودخواهي ها و هودپرستي مبارزه كرده است در اينجا برعكس عمل كرده روي اين خودخواهي مردان صحه گذاشته منظور آنها را تامين كرده است. اسلام كه ديني است كه در همه ي دستورهاي خويش فلسفه و منظوري دارد چرا و روي چه مصلحتي حجاب را تائيد و يا تاسيس كرد؟

ارتباط مساله پوشش با فلسفه رياضت و رهبانيت از اين جهت است كه چون زن بزرگترين موضوع خوشي و كامراني بشر است، اگر زن و مرد معاشر و محشور با يكديگر باشند، خواه و ناخواه دنبال لذت جويي و كاميابي مي روند. منبع: سايت مقام معظم رهبری – ديدار با بانوان، روز زن و… لذا حریم نگه داشتن زن میان خود و مرد، یکی از وسایل مرموزی است که زن برای حفظ مقام و موقعیت خود در برابر مرد از آن استفاده کرده است.

اسلام هرگز نخواسته مرد از زن بهره كشي اقتصادي كند، بلكه سخت با آن مبارزه كرده است. يعني اگر زن بخواهد فرزند خود را در مقابل مبلغي فرضاً يك هزار ريال در ماه شير بدهد و زن بيگانه اي هم به همين مبلغ حاضر است شير بدهد پدر بايد اولويّت زن را رعايت كند و فقط در صورتي كه زن مبالغ بيشتري مطالبه كند مرد حق دارد طفل را به دايه اي كه اجرت كمتري مي گيرد بسپارد.

اسلام با قطعيت تامي كه به هيچ وجه قابل مناقشه نيست، اگر اعلام كرده است كه مرد هيچ گونه حق استفاده اقتصادي از زن ندارد. موضوع علم اخلاق عبارت است از صفات خوب و بد ازآنجهت كه مرتبط با افعال اختیاری انسان بوده، برای او قابل اكتساب یا اجتناباند. به طور كلي بحثي است دربازه ريشه اخلاق جنسي زن از قبيل حياء و عفاف. 2. در زبان انگلیسى واژههاى ethics و morality، هر دو، به معناى اخلاق بهكار مىروند. هر چيز كه ارزشش بيشتر پوشش بيشتر. و از آن جمله است تمايل به ستر و پوشش خود از مرد در اينجا نظرياتي ابراز شده است.

به عقيده ي ما ريشه ي اجتماعي پديده آمدن حريم حائل ميان زن و مرد را در ميل به رياضت، يا ميل مرد به استثمار زن، يا حسادت مرد، با عدم امنيت اجتماعي نبايد جستجو كرد و لااقل بايد كمتر در اينجا جستجو كرد. اين مساله كه زن استقلال اقتصادي دارد از مسلمات قطعي اسلام است. زن بی حجاب تكيه بر زن بودن خود دارد نه بر انسان بودن خود. بی حجابی در غرب برده داری را دوباره زنده کرد (برده های جنسی).

دیدگاهتان را بنویسید