شعر نو : هنجار گریزی معنایی در شعر بیدل دهلوی

در این مطلب اشعار شهریار در مورد پدر را برای شما گردآوری کرده ایم. امروز هم آنجاست ومن در سنه 510 آن خاک را زیارت کردم. استواری کلام، استفاده بجا از صنایع بدیعی قدیم و جدید و نیز نگاه تازه و نو به اشیاء و جهان، هویّتی را به این مجموعه بخشیده است که سالیان دراز مخالفان و موافقان دربارۀ ویژگی های آن صحبت کردند و تا امروز نیز گروه بی شماری را به دنبال خود کشیده و جایگاه با ارزشی در تاریخ ادبیّات معاصر برای سراینده خود به دست آورده است.

مترجمان زیادی از سرتاسر جهان دست به ترجمه ی اشعار شاعران فارسی زدند چرا که فرهنگ غنی ایران زبان زد تمام جهانیان است. مثلا ارسال شعرهای عاشقانه زیبا یکی از این کارها است که هزینه زیادی ندارد اما اوج احساس دو طرف به یکدیگر را نشان می دهد. سخنرانی یکی از مهم­ترین رویدادهایی است که برای هر شخص وجود دارد. در آثار بیدل، اعتقاد به تجلّی خداوند و وحدت وجود و جایگاه انسان کامل در آفرینش جهان، به طور چشمگیری مشهود است. در بخشهای مختلف آثار نظامی به این فضیلت اشاره شده است، اما محل ظهور عمدة آن داستان های عاشقانه و بالاخص داستان خسرو وشیرین است.

متأسفانه از اشعار فارسی او در خوشنویسی ها و خطاطی های ایران کمتر استفاده شده و دلیل این کمتر مورد توجه قرار گرفتن آن است که غالب خطاطان به دنبال اشعاری با مفاهیم عارفانه و عاشقانه و البته پیچیده بوده اند و جای تعجبی نیست که اشعار بسیار ساده و عامیانۀ باباطاهر مورد توجه این گروه از خط نویسان فارسی زبان واقع نشود. قرار نيست اين افراد و افراد ديگري مثل من بار سه نسل بعد را به دوش بكشيم. مرغ افسانه بلند می شود و وارد خانه ای می شود که در آنجا مردی است مرغ افسانه سینه مرد را می شکافد و داخل سینه اش می شود و سینه مرد نیز تاریک و زیبا می شود و مرد روح شباهت پیدا کرده، و او نیز در فضا به پرواز در می آید.

زرتشتیان اعتقاد دارند که در هزاره آخر جهان، دوشیزه ای در آب دریاچه هامون که مقدس است، تن خواهد شست و بر اثر این شست و شو از آب دریاچه باردار گشته و فرزندش موعود دین زرتشتی (سوشیانت) خواهد بود که با اهریمن به جن پرداخته و بدی را محو می کند. وگرنه شاعران ما چه جشنواره باشد و چه نباشد كتاب خود را چاپ ميكنند. اين جشنواره چون مثمرثمر بود ميتواند اين نقش را باز هم ايفا كند و در اين صورت از صدا و سيما انتظاری نخواهيم داشت تا با شاعران مصاحبه كند؛ فضاي غالب را هم نميخواهيم همين كه آقاي فرزاد آبادي که از طريق جشنواره شعر تثبيت شده، شعر خود را ميگفت و شناخته شده بود اما وقتي شعرش مهر تاييد جشنواره را دریافت کرد، تثبيت شد.

من هم پاي اين جشنواره هستم و تحت هر شرايطي در نهايت مهر تاييد را به وجود آن ميزنم اما انتقاد خود را هم دارم. با اين اوصاف شعر شيطانى جاهلىديگر نمىتوانست در برابر شعر رحمانى اسلام باقى بماند،همچنانكه بتهاى 360 گانه مكهبه قوت عصاى پيامبر و تاييد روح القدس شكستند مىبايستشعر و صورت خيالى كاو وگوژ نفس اماره جاهل فرو پاشد و از ميان برود.حال با اين مقدمه،نظرى به اوضاع آغازينظهور شعر اسلام و بسط آن بيفكنيم. نشر و كار مطبوعاتي به صورت خودجوش فقط مربوط به توانايي و سواد مطبوعاتي نيست بلكه امكانات مادي نيز در آن مطرح است.

تكنيك و سواد و مواردي از اين دست به مرور شكل ميگيرد مهم اين است كه شاعر جانمايه اصلي را داشته باشد كه اين را شاعران جوان ما دارند. چه بسا در نتيجه همين نظر خواهيها يك بولتن شعر شكل بگيرد. وی، در اين خصوص، ادامه داد: ارشاد بايد از ما و افرادي كه دغدغه دارند بخواهد كه با نگاهمان به آنها كمك كنيم و از ما نظر بخواهد. شاید این بیت را بتوان یکی از انگیزشی ترین ابیات برای افرادی دانست که معتقدند برای آنها دیر شده و دیگر تلاش آنها سودی نخواهد داشت.

هوشنگ ابتهاج، یکی از شاعران نامی و معروف ایران است که اشعار عاشقانه، شعر ارغوان و شعر نو سایه، مشهور است. بخش شعر نو در جشنواره امسال چه پیشرفتهایی داشته است؟ او، در ادامه، اظهار داشت: ما در شعرهاي رسيده به ششمين جشنواره شعر خوزستان ردپاي شعر خود را ديديم. من همه را زير سؤال ميبرم اما حق را به شاعران جواني ميدهم كه واقعاً خوب كار ميكنند. پس اگر اين جشنوارهاي كه خوب بود درست شود اين جاهاي خالي پر ميشوند و ما از شاعري كه تنها ناگزيرياش در جهان شعر است انتظار چاپ نشريه را نخواهيم داشت. اين شاعر آباداني معتقد است لهجه آباداني اختلاف آوايی كمتري دارد به همین دلیل به راحتی ارتباط رسانهای را برقرار میکند.

ما بايد با بحثها و صحبتهاي خودمان به ارشاد كمك بكنيم تا ارشاد بداند كه چه چيز ارزشمندي دارد. ادبيات و شعر خوزستان را به يك چيز ميشناسند و آن داشتن جوهره شعري است. وی، با بيان اين كه شاعران خوزستان جوهره شعري قوي دارند، تصريح كرد: شاعران خوزستان جان شاعرانه بالايي دارند. اما اگر اين مولفهها را از شعر خوزستان بگيريم باز هم روح شعري در شعرشان وجود دارد و عقبه اين امر میتواند به جريان موج ناب برميگردد. در اين شعرها ادا وجود نداشت؛ من شاعر ديدهام و اين براي من خيلي مهم است. او، با بيان اين كه داوري براساس كدها صورت گرفت و اسم شاعران از شعرها حذف شده است، بيان كرد: چند شعر از اين شعرها از اين كه در جشنوارههاي بزرگ كشوري مقام كسب كنند هيچ چيزي كم ندارد.

ما در اين جشنواره شاعران خيلي خوبي را ديديم اما جشنواره نميتواند به تنهايي بستر خوبي براي اين شعرها باشد. داور بخش آزاد ششمين جشنواره شعر خوزستان تصريح كرد: در نبود تمام فضاها بايد از ارشاد انتظار داشت. همه میتوانند شعر بگویند ولی شعر خوب سرودن تخصصی است. اين نشان ميدهد كه جريان شعر در خوزستان خيلي خوب و طبيعي، بدون هيچگونه سازماندهي ارگاني از طرف هر نهادي، كار خود را ميكند.

اما بدون شک این اثر در حدود سال 1485 میلادی و در دوران حکمرانی تیموریان خلق شده است. در این میان آنچه امید بخش است ، جنبش فرخندهای است که در چند سال اخیر ، درمحافل ادبی و کانونهای شعر ، در سطح جامعه شکل گرفته و بر آن است تا به نحوی از چهره دل انگیز شعر او نقاب بردارد و بیتردید نسل آینده ادبی کشور ادامه دهنده این جنبش تازه است .

وي توضیح داد: جشنوارههايي از جنس جشنواره شعر خوزستان از بوم شروع ميشوند و به فرابوم ميرسند و يكي از ملاك و معيارهاي رشد جشنواره همين مساله است. وي، با بيان اين كه اگر اين جشنواره خوب برگزار شود، خوب است، توضيح داد: در اين صورت است كه جشنواره تاثيرگذار ميشود و من حرفي از مطبوعات نخواهم زد. شاعران نسل جديد كار خود را خوب انجام ميدهند؛ اما این ما هستیم که كارمان را بد انجام ميدهيم. اين شاعر اظهار كرد: شايد شاعران جوان ما اين امكانات را نداشته باشند تا به صورت خودجوش فضاي مطبوعاتي براي خود ايجاد كنند اما در واقع نميدانم كه چرا تاكنون چنين كاري انجام نشده است.

اگر قرار باشد شاعران به صورت خودجوش فعاليتي داشته باشند بايد تاكنون اقدامي ميكردند. همينطور ارگاني كه قرار بود برنامهريزي بهتري داشته باشد. حتی آن دسته از شعرهايي كه رتبهاي كسب نكردهاند بايد مورد بحث قرار بگيرند و حيف است كه كنار گذاشته شوند. البته در این نکته تردیدی نیست در ذهن و زبان شاعرانی که در فضای انقلاب بالیده و قد کشیدهاند، منظور از «شعر انقلاب»، همان شعر انقلاب اسلامی است، ولی حذف پسوند «اسلامی» ناخودآگاه باعث خلط مبحث میشود و حتی گاهی ذهن اهل پژوهش و تحقیق را نیز در ارائه تعریفی جامع و مانع از «شعر انقلاب اسلامی» به اشتباه میاندازد.

البته الان خانم محبی کارشناس محترم فرهنگی کتابخونه های شهرستان فسا زحمت پیگیری های این جلسات رو به عهده داره و همچنان جلسات با قوت برگزار میشه. شايد شاعران جوان شعر را داشته باشند اما آن ملزومات را نداشته باشند البته در هر حال اين وظيفه شاعر نيست. ولي جشنواره شعر خوزستان با تمام اين انتقادها تنها شعله اميد شاعران نسل جديد است و يقيناً شاعران نسل جديد انتظار دارند كه نسل قبلتر از خود را بشناسند. وی، در پاسخ به اين سوال كه چرا جشنوارههاي ما موضوعي را به تحقيقات ادبي اختصاص نميدهند، گفت: اين اتفاقي است كه بايد در جشنواره استان رخ دهد.

محمدمهدی اسماعیلی، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی ضمن تبریک ایام ماه رجب و اعیاد این ماه ابراز خوشحالی کرد که در جمع فرزانگان، نخبگان و علاقهمندان شعر و ادبیات ایران است و گفت: دوست داشتم فرصت بیشتری بود تا بخشی از علایق و برنامههای گسترده وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی را برای رونق مجدد شعر و ادبیات بیان کنم. وي، با بيان اين كه ما در مطبوعات كمبود افراد داريم، گفت: ما نيازمند افرادي هستيم كه اين دغدغه را براي نسل جديد داشته باشند.

چرا فقط ايسنا بايد اين بار را به دوش بكشد؛ آن هم در بخش خبري. در حال حاضر شعر عنصر غالب نيست به همين دليل ما نبايد فقط ارشاد را زير سوال ببريم چرا كه اين فضاي غالب است. او بیان کرد: در حال حاضر همه جريانها به اداره ارشاد و جشنواره ختم ميشود. بايد شعر جدي خوزستان از طرف مسؤولان فرهنگي جدي گرفته شود و محدود به چند خبر در ايسنا و يك جشنواره ساليانه نشود. شاخصه فضاي غالب اجتماعي در دوره ما مباحث فكري و فرهنگي بود. بايد اتمسفر و فضاي كلان رسانهاي اين موضوع را كاملاً جدي بگيرد كه شعر يكي از مهمترين عنصرهاي فرهنگي خوزستان است.

دیدگاهتان را بنویسید