شعر با س دلنشین ناب ، سروده های خوش آهنگ از شاعران خوب و اصیل

6 – خود تحقیری به جای مفاخره (در اشعار شاعران دورههای قبل جز مفاخره چیزی نمیتوان یافت). پیروزی انقلاب اسلامی و درک حضور معنوی و با صلابت امام در جامعه، الهام بخش شاعران در خلق و آفرینش آثار ادبی با مضامین جدید شد و گفتمان ادبی ایستا و انفعالی قبل از انقلاب، تبدیل به گفتمان پویا و انقلابی شد و شعر معاصر در مسیر جدیدی به راه افتاد. نکتۀ دیگری که دارای اهمیت است اینکه، اگر پیدا شد که حافظ به عنوان یک شاعر، معماری را میشناخته، از آن لذت میبرده، و از آن مهمتر برای بیان مقصود خود همانطور که از اصطلاحات و امکانات موسیقی برای بیان مقصود استفاده کرده، از معماری نیز برای بیان مقصود استفاده میکرده، آیا شاعران هم عصر ما نیز می توانند با شناخت بیشتر از معماری آثار بهتری خلق کنند؟

در این دیدار که در فضایی صمیمی و آکنده از احساسات ناشی از انقلابهای منطقه و بیداری اسلامی، برگزار شد. ولى افسوس که در طول تاریخ، گروهى این هنر بزرگ و ذوق لطیف ملکوتى را که از زیباترین مظاهر آفرینش است آلوده کرده اند، و از اوج آسمان به حضیض مادیگرى سقوطش دادند، آن قدر دروغ گفتند که ضرب المثل معروف: «أَحْسَنُهُ أَکْذَبُهُ»؛ (بهترین شعر دروغ ترین آن است) به وجود آمد. اما متأسفانه در طول تاریخ ادبیات اقوام و ملل جهان، از شعر سوء استفاده فراوان شده است، و این ذوق لطیف الهى در محیط هاى آلوده آنچنان به ننگ کشیده شده است که گاه از مؤثرترین عوامل فساد و تخریب بوده است.

در این دیدار آقای دکتر ولایتی دبیرکل مجمع جهانی بیداری اسلامی در سخنانی با اشاره به ضرورت گفتمانسازی و غنابخشی ادبیات بیداری اسلامی به عنوان مانعی در مقابل به انحراف کشیده شدن انقلابهای منطقه گفت: بر همین اساس کنگره بینالمللی شعر بیداری اسلامی با حضور 77 شاعر از 10 کشور برگزار شده است. هرچند که این دینستیزی در شعر رنگی از مبارزه با جهل، خرافات و تحریفات را دارد، ولی در مواردی نیز به کفر و الحاد کشیده میشود. چند موضوع دیگر نیز در حوزۀ معماری در اشعار حافظ اهمیت دارد که خوب است به آن اشاره شود. «شعر انقلاب» هر چند شعری است که ریشه در انقلاب مشروطه دارد، ولی در مقاطع تاریخی بعد از انقلاب مشروطه – دوران حکومت رضاخان و محمدرضا – و تا به امروز همچنان به حیات خود ادامه داده است.

شعری خدامحور ، مخاطباندیش، ظلمستیز و عدالت مدار. شعری معنا بنیاد و مفهوم محور با اصول زیبا شناختی نشات گرفته از آموزههای الهی و انسانی. حرکت در مسیر اعتدال ادبی و دست یافتن به شعری سهل و ممتنع، احیای قالبهای ادبی فراموش شده (رباعی و دوبیتی)، و استفاده از ظرفیتهای همه سبکهای ادبی از ویژگیهای بارز شعر این دوره است. به بیان دیگر در این نوشته از یک سو به دنبال یافتن جایگاه معماری در شعر و اندیشۀ حافظ هستیم و از سوی دیگر اینکه از این طریق دریابیم انسان ایرانی عصر حافظ که مخاطب او بوده است، از معماری چه شناختی داشته است؟

به بیان دیگر از هر چه در گذشتۀ کشورمان بخواهیم بیشتر بدانیم باید آن را در ادبیات جستجو کنیم، که معماری نیز شامل آن است. شعر انقلاب اسلامی، ادامه منطقی سیر تکوینی و روند تکاملی ادبیات پارسی است و شاعران انقلاب ، فرزندان خلف شاعران بزرگی همچون عطار، مولانا، فردوسی، سعدی، حافظ و نیما هستند. در ادامه یکی از زیباترین اشعار کتاب کلیات شمس تبریزی را ذکر میکنیم. وی در طول زندگی خود بیش از ۶۰۰ غزل را در ۲۰ کتاب چاپ کرده است.

در دوره قاجار در ایران شبستان را اندرون، اندرونی و زنانه میگفتند. این جریان ادبی با شعر انقلاب اسلامی در عین اینکه از وجوه اشتراک فراوانی برخوردار است، در مواردی نیز دارای وجوه افتراق میباشد که پرداختن به آنها برای هویتبخشی به این دو جریان ادبی ضرورت دارد. این دو جریان ادبی به خاطر وجوه افتراق مضمونی در مواری نیز از هم فاصله میگیرند. برای دریافتن «سبک ادبی شعر انقلاب اسلامی» باید ضمن بررسی اشتراکات زبانی، ادبی و مضمونی آثار این دوره، وجوه افتراق آثار ادبی این دوره با دورههای پیشین را نیز مورد مطالعه قرار دهیم، چرا که جنبههای فردی و وجوه تمایز آثار ادبی یک دوره است که در نهایت منجر به پیدایش و ظهور یک سبک ادبی جدید میشود.

ظهور شاعران مبارزی همچون ابوالقاسم لاهوتی، خسرو گلسرخی و سیاوش کسرایی (در عرصه شعر) و صمد بهرنگی (در عرصه داستان) مؤید این ویژگی است. البته از حق نباید گذشت که شاعران انقلاب دارای ابداعاتی در حوزه قالب و فرم هستند که از جمله آنها تلفیق قالبهای ادبی، دخل و تصرف هنرمندانه در موسیقی کناری (قافیه و ردیف) و همچنین خلاقیت در واژهسازی و ترکیبسازی است، ولی به نظر میرسد تنها ابداعاتی در این سطح برای ظهور یک سبک ادبی کافی نیست. در دورانى که شاهد و ناظر بارور شدن انقلاب اسلامى بودیم، با چشم خود دیدیم که: اشعار موزون و شعارهائى که در قالب شعر ریخته مى شد، چه شور و هیجان و جنبشى مى آفرید، و چگونه خون ها را در رگ ها به جوش مى آورد، و صفوف انسان ها را به خروش وامى داشت؟

امروز اکثر دانشمندان ژرف اندیشبه شعور ذاتی عالم هستی ایمان پیدا کرده اندو از طریق علم آن را اثبات می کنند.مولانا شاید یکی از قدیمی ترین افرادی باشد که پس از تائوی چین، فلسفۀ هند و دانش و فلسفۀ قدیم بودیسم به شعور ذرات و همۀ کیهان پی برده و آن را در اشعار خود آورده است.اگر ما به فلسفۀ تئوری کوانتوم نظری اندازیم همین اندیشه را در آنجا خواهیم یافت.کتاب حاضر به اندیشه ها و اشعار مولانا اشاره می کند که در نظریۀ کوانتوم وجود دارد. امروزه به دلیل پیشرفت ها و فناوری های مختلفی که ایجاد شده است روابط خانوادگی و عاطفی تحت تاثیر این پیشرفت ها قرار گرفته است با این وجود در صورتی که در زندگی کنونی و هنجارهای مدرن بتوانیم نوعی تعادل برقرار کنیم البته قادر خواهیم بود تا از هر نظر ناخدای قابلی برای گذر از طوفان های زندگی باشیم.

شعر در مورد دوست از مولانا ، شعر درباره دوست صمیمی و باوفا و رفیق از شهریار همگی در سایت پارسی زی.امیدواریم این مطلب که حاصل تلاش تیم شعر و فرهنگ سایت است مورد توجه شما عزیزان قرار گیرد. خطاطی شعرهای فارسی زیبا و کوتاه عنوانی است که ما برای این مطلب در نظر گرفته ایم تا در ضمن آن تعدادی از بهترین آثار خوشنویسی به خط زیبای نستعلیق و نگاره های مرتبط با ادبیات گرانقدر فارسی را قرار دهیم. از آثار او میتوان به مثنوی، دیوان غزلیات، رباعیات، مکتوبات، فیه مافیه و مجالس سبعه اشاره کرد. نکته دیگری که اشاره به آن ضروری است این است که انقلاب اسلامی ، شعر را از دایره بسته مخاطبان خاص بیرون کشید و به متن جامعه وارد کرد.

همزمان با قیام تاریخی 15 خرداد سال 42 شعر انقلاب اسلامی متولد شد؛ از همین رو این مقطع تاریخی را باید به عنوان تاریخ تولد شعر انقلاب اسلامی، ثبت کنیم. اولین نسل از شاعران انقلاب اسلامی، تودههای انقلابی و مردم کوچه و بازار بودند، مردمی که با شعارهای حماسی و انقلابی خود – به صورت خودجوش – بنیان ادبیات انقلاب اسلامی را گذاشتند که از جمله آن میتوان به شعارهای انقلابی: «نه شرقی، نه غربی، جمهوری اسلامی » و «استقلال، آزادی، جمهوری اسلامی» اشاره کرد. در واقع انقلاب شعر را از انحصار نحلههای ادبی کاذب آزاد کرد و با دمیدن روح معنویت در کالبد شعر، مردم را دوباره با شعر آشتی داد.

از این منظر بعد از انقلاب اسلامی، نسل شاعران جوان انقلاب نیز به پیروی از بزرگان ادب پارسی در همان مسیری که گذشتگان پیشاروی آنان نهاده بودند طی طریق کردند؛ یعنی اکثر شاعران انقلاب در حوزه قالب و فرم ، متأثر از یکی از سبکهای ادبی تثبیت شده پیش از خود بودند (سبکهای خراسانی، عراقی، هندی و نیمایی). یعنی مرد در برابر عظمت وزیبایی زنان ضعیف است . بنابراین آن مورد استثنایی و خاص هم پیشینه ی خود را داشته است ولی در این روزگار در اختیار ما نیست، یعنی دیوانِ شاعری که حافظ از او بهره جُسته است یا از میان رفته یا ما از نسخه ی آن، هنوز، بی خبریم.(همان: 103). حافظ هیچ حرف تازه ای ندارد.

وی برگزاری این کنگره را در راستای همایش بینالمللی بیداری اسلامی و همایش بینالمللی جوانان و بیداری اسلامی و گامی در جهت اهداف جنبش بیداری اسلامی دانست. ¤ آیا شعر انقلاب اسلامی به سبک رسیده است؟ تو گوشم گفت: عزیزم اگه به پول احتیاج داشتی بهم حتما زنگ بزن البته به حساب اراد پول ریختم، بری پیشش بهت میده فقط مواظب خودت باش یکی یه دونهی من، حواستم به خودت باشه که مارو نگران نکنی. تو هفتاد سالگی : ” من حاضرم همه زندگیم رو بدم تا پدر و مادرم الان اینجا باشن … ایشان همچنین با اشاره به نقش لفظ و قالب در ارتقای هنر شعر، خاطرنشان کردند: باید با استفاده از الفاظ و قالبهای مستحکم و از نظر هنری در رتبه بالا، اشعار برجسته و قوی سروده شود تا برای سالیان متمادی ماندگار و تأثیرگذار باقی بماند.

با این مقدمه چند بیت از حافظ را که اصطلاحات و اشارات روشنی از معماری دارد، میآوریم و به آنها از زاویۀ معماری میپردازیم تا نگاه او به معماری و بهره برداری او از مفاهیم معماری برای بیان مقصود، روشنتر شود. چگونه به یاد خواهی آورد؟ ویکتور شکلوفسکی نخستین بار در سال 1917 در رساله اش«هنر همچون شگرد» این مفهوم را مطرح کرد و پس از او، یاکوبسن و تینیانوف از آن به عنوان«بیگانه سازی» یاد کردند.(احمدی،1391: 47). دکتر شفیعی کدکنی در خصوص تاریخچه ی پیدایش آشنایی زدایی، بر خلاف عقیده ی اکثریت- که صورتگرایان روس نظیر: ویکتور شکلوفسکی را اولین کسی می دانند که اصطلاح آشنایی زدایی و هنجار گریزی را مطرح کرده است- معتقد است که: « شبلی نعمانی(1914-1857) ادبیات شناس بزرگ هند، که یکی از بهترین تحلیل های شعر فارسی را از خود به یادگار نهاده است، قبل از صورتگرایان و فرمالیست های روس، متوجه این نکته شده بود و در بحثی تحت عنوان «اسلوب بدیع» از همین مسأله ی آشنایی زدایی و هنجارگریزی سخن می گوید.

با چه مشخصههایی از آن یاد کرده است؟ هر جمله تازه، قافیه تازه و هر قافیه تازه، جای خود را میخواهد و نباید آن را در فواصل معین جا داد. حقیقت در قلب هر انسانی جای دارد. و گاه براى ایجاد حرکت در توده هاى رنجدیده که احساس حقارت مى کردند اشعارى مى سرودند و شور و حماسه و هیجان مى آفریدند. و قرآن درباره اینها مى گوید: «إِلاَّ الَّذِینَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصّالِحاتِ وَ ذَکَرُوا اللّهَ کَثِیراً وَ انْتَصَرُوا مِنْ بَعْدِ ما ظُلِمُو». آرى، همان گونه که در حدیث معروف از پیامبر گرامى اسلام(صلى الله علیه وآله) نقل شده: «إِنَّ مِنَ الشِّعْرِ لَحِکْمَةً، وَ إِنَّ مِنَ الْبَیَانِ لَسِحْر»؛ (بعضى از اشعار، حکمت است، و پاره اى از سخنان، سحر)!

به آن کسى که جان محمّد(صلى الله علیه وآله) در دست قدرت او است، با این اشعار، گوئى تیرهائى به سوى آنها پرتاب مى کنید)! این سخن را آنجا فرمود: که دشمن با اشعار هجو آمیزش، براى تضعیف روحیه مسلمانان تلاش مى کرد، پیامبر(صلى الله علیه وآله) دستور داد: در مذمت آنان و تقویت روحیه مؤمنین، شعر بسرایند. تو این مهارت خاص را داری! او واژهها را آنگونه که میخواهد لباس معنا میپوشاند و آنگونه که میپسندد پیوندشان میدهد. بنابراین برای فهم شعر او هم جهاننگریاش مهم است و هم شیوه بیانش. اشعار عاشقانه شهریار هم که در وصف عشق نافرجامش سروده شدهاند، زبانزد خاص و عام هستند.

دیدگاهتان را بنویسید