رنه دکارت کیست و فلسفه دکارت چیست ؟

حتى اگر بگوييم كه فلسفه سياسى معاصر هم متأثر از آن ها بوده، ادعاى گزافى ابراز نكرده ايم. علامه جعفری در حوزههای گوناگون علوم مربوط به انسان مطالعات کامل و جامعی داشت و نظریات ژرفی را ابراز میکرد که مرتبت ایشان را تا حد صاحب نظر بودن ارتقا میداد؛ از فقه و اصول تا روانشناسی، از زیباییشناسی تا حقوق بشر و از موسیقی تا فلسفه علم. اما باید در نظر داشت روزه دار صرفا در شرایطی می تواند انتظار داشته باشد تا سلامت جسم و روح را به دست آورد که روزه را بر طبق اصول صحیح بگیرد.

در دوران خلافت او تحرکی برای معتزله مشاهده نشد و گویا به اهل حدیث تمایل داشت و با معتزله مخالف بود. و اما مساله عقل؛ عقل با عرفان، به معنای امروزی مخالف است، ولی عقل مراتب دارد. برای بدست دادن تحلیلی درست از مفهومی که از هنر در ذهن یونانیان، بخصوص فلاسفه مورد بحث ما وجود دارد نخست باید این مسئله را در نظر گرفت که افلاطون و ارسطو هر دو در دوره ای از تاریخ هنر یونان می زیسته اند که اکنون آن را با نام دوره کلاسیک هنر یونانی می شناسیم. و چنان که میدانیم یکی از «امهات المؤمنین» عایشه است که از این دستور تخلف کرد ، ماجراهای سیاسی ناگواری برای جهان اسلام به وجود آورد.

موضوع این سخنان، مباحثی همچون: ماه مبارک رمضان، معارف دینی مربوط به روزه داری، آداب دعا و تکالیف مؤمنان از نظر فردی، اجتماعی و سیاسی در این ماه مبارک است. موضوعات اصلی این مباحث، در نوزده فصل تنظیم شده است که بخش پایانی، به ذکر نمونه هایی از دعاهای معظم له در ماه مبارک رمضان اختصاص دارد. این كتاب، مجموعه مقالات نویسنده است كه هر كدام بیانگر یكی از ابعاد اخلاقی و تربیتی و عرفانی ماه مبارک رمضان می باشد. نگارنده، روزه گرفتن، حج به جاآوردن، عبادت، استغفار، نمازخواندن، قربانی كردن، قرائت قرآن، شب زنده داری و تهجد، صدقه دادن و ذكر را از جمله مهم ترین اعمال این سه ماه دانسته، ثواب ها و آثار عبادات و طاعات در این ماه ها را با نقل روایاتی از معصومان-علیهم السلام-، بیان كرده است.

مهم ترین محورهای این مباحث، عبارت اند از: توصیه بر قرائت، فهم و اُنس با قرآن، تبیین جامع مفاهیمی چون: تقوا، دعا، مناجات و استغفار، تحلیل زندگی و شخصیت امام علی-علیه السلام-. 35) این نکته راس البته روشن است، زیرا کیفیت در فلسفه ارسطو یکی از اعراض بشمار میرود و شامل کیفیات ماهوی نمیشود و کیفیات ماهوی در واقع به مقوله جوهر باز میگردند. واژه فلسفه هرگاه به صورت پسوند به کار رود، به معناى فلسفهای است که حکما آن را به نظرى و عملى تقسیم کردهاند؛ عملى را شامل تهذیب اخلاق، تدبیر منزل و سیاست مدنى دانستهاند و نظرى را به طبیعیات، الهیات و ریاضیات تقسیم کردهاند.

ولى البته دايره فلسفه به حسب اين اصطلاح نسبت به اصطلاح قدما تنگتر است، زيرا فقط شامل علم ما بعد الطبيعه و علم اخلاق و علم منطق و علم حقوق و احياناً بعضى علوم ديگر مىشود و اما رياضيات و طبيعيات در خارج اين دايره قرار مىگيرند، بر خلاف اصطلاح قدما كه شامل رياضيات و طبيعيات هم بود. این درست همان چیزی است که به آن فلسفه الهی گفته میشود.(۳) به هر روی علامه طباطبایی با بیان عبارات و جملاتی ازعلی(ع) تصریح دارد که حضرت بخشی غیرقابل انکار از فلسفه الهی است؛ همان طور که پیامبران و کتب آسمانی نیز خاستگاه حکمت حقیقی بودند.

در این كتاب، به بحث در مورد محتوای عرفانی ادعیه ماه رمضان مانند: توحید و خداشناسی، رابطه توحید با ولایت اهل بیت-علیهم السلام-، نشانه های موحدان، اسما و صفات الهی و كسب مقامات سلوكی پرداخته شده است. او در کتاب زایش تراژدی پس از قبول بیمعنایی زندگی انسانها، هنر تراژدی را به­عنوان مهم­ترین ابزار برای تحقق زندگی زمینی معرفی میکند و از طریق این هنر سعی در رسیدن به خودآگاهی و احیای ارزشهای از دست رفته و زیستن جاودانه دارد (ذاکرزاده و ناصر، 1382، ص126). این کتاب بر این نکته تأکید دارد که روزه و روزه داری برخلاف آنچه بسیاری آن را یک عبادت صوری و یک رژیم ساده و عادی معرفی می کنند، برنامه ای کاملاً منظم و اصولی است که از جهات مختلف برای تأمین سلامتی بشر مفید و ضروری می باشد.

التحصیل خلاصه چهار کتابی است که از ابن سینا معرفی شد و لازم نیست متن آن کار شود و کسی هم آن را تدریس نکرده است، ولی، میتوان با مراجعه به التحصیل، لبّ و خلاصه مطالب ابن سینا را از یک فیلسوف درجه یک که بیواسطه شاگرد وی بوده است، گرفت. پس عدالت از نظر افلاطون این نیست که افراد جامعه در هر چیز برابر باشند این عین بیعدالتی است بلکه عدالت این است که چون افراد از نظر استعداد و طبیعت با هم متمایزند (طبق اصل تمایز) پس از نظر طبقهبندی در جامعه نیز با هم متفاوتاند و این تفاوت عین عدل است.

با این بیان، علاوه بر وجود نفس، تجرد آن نیز امری آشکار مینماید؛ چراکه در این تمثیل با توجه به اینکه اگر انسان نه علم به جهان خارج داشته باشد و نه علم به بدن خویش، فاقد علم به خود نیست و ازاینرو وجود نفس ثابت میشود. خداوند این انسانها را با رهایی دادن از صرف استدلال عقلی، به ساحات واردات کشفیه و مخاطبات عیانیه میرساند، اما این امر به سبب متابعت از انبیای الهی ممکن خواهد بود، چون انبیای الهی روابط رقائق حقایق اشیاء از عین جمع به محل تفصیل میباشند و وسائط نزول معانی از سماء قدس به مقام تنزیل هستند.(۵۶) فلسفه اسلامی با تقسیمبندی وجود به دو قسم واجب و ممکن و تأکید محوری بر مباحث واجب شکل گرفت.

و چون این حکم باید نسبت به تمام وجود به کار رود، هیچ چیز هرگز نمیشود» (کاپلستون، ۱۳۸۵، ص ۶۳). نگرانی از مرگ زاییده میل به خلود است ، و از آنجا که در نظامات طبیعت هیچ میلی گزاف و بیهوده نیست ، می توان این میل را دلیلی بر بقاء بشر پس از مرگ دانست . هرچند در حکمت یونان قدیم بواسطه طبقه بندی علوم بین الهیات و مابعدالطبیعه و سایر علوم نسبتی برقرار می کرده اند و در حوزه علوم عملی و نظری مانند ریاضیات ردپای فلسفه پیداست اما اینکه یک منظومة معرفتی منسجم درست شود که فلسفه پایه در کانون این منظومة معرفتی نشسته باشد و یک منطقی هم ساخته باشند که این منطق، هم صورت و هم مواد شکل گیری این منظومه را تعریف بکند، چنین چیزی هدفشان نبوده است.

نویسنده به شرح بعضی اصلاحات و مفاهیم عرفانی موجود در دعاها پرداخته، ارتباط بین توحید و معارف توحیدی را با مسائل مربوط به امامت بیان نموده است. همچنین برخی کتابهای مهم او و اتفاقات مختلف زندگیاش را نیز بررسی میکنیم. ولی این روش، در منطق، خداشناسی، روانشناسی فلسفی، و بعضی از علوم دیگر مانند فلسفه اخلاق و حتی در ریاضیات نیز بهکار گرفته میشود. چه بسا بتوان گفت که برخی از محققان غربی بدون اشاره صریح به این نوع تفکیک و مسأله رعایت تقدم و تأخر مباحث، در صدد اعمال این دیدگاه روششناختی، در تحقیقات خود بودهاند. در همین راستا، نگارنده بر دعا و قرائت قرآن و اهتمام به عبادات، به ویژه در شب های قدر، تأكید نموده، ابعاد سازنده دعا و مناجات و عبودیت در ماه رمضان را از منظری قرآنی و روایی بحث و بررسی نموده، همچنین به آثار سازنده معنوی روزه از زبان معصومان-علیه السلام- اشاره كرده است.

کتاب فوق که به هشت زبان دنیا ترجمه شده، بر اساس تجربه های نیم قرن پژوهش در درمان به وسیله روزه انتشار یافته و از روزه به عنوان اسرار اعجازآمیز در درمان بیماری ها نام برده شده است. این دلالت چون به طبیعت و مزاج آدمی مربوط است، طبیعی نام گرفته و چون لفظی است، به آن طبیعی لفظی میگویند. مارکس در این مورد میگوید: «بالابردن غنای سرشت آدمی هدفی است در خود». مجموعه مباحثي در مورد عظمت ماه مبارك رمضان و استفاده هاي معنوي از اين ماه است.

دیدگاهتان را بنویسید