جنگ اوکراین و دیپلماسی ایران

از همه مهمتر اینکه صعبالعبور بودن منطقه و عدم احداث عقبهها و جادهها موجب شد که نیروهای ایران قبل از مواجهه با نیروهای عراق، درگیر آمادهسازی شرایط برای نبرد شوند. شکی نیست که صلح ایران و روسیه مطلوب ماست، اما اگر مبنای آن چنین شرایط ظالمانه و زیانباری برای ایران باشد، به صلحی مؤثر و نتیجهبخش نخواهد انجامید. با چنین توانی عراق از حالتدفاعی خارج شد و حالت تهاجمی به خود گرفت. فرارو- امیر هاشمی مقدم؛ دیروز تنش و درگیری جدی میان مرزبانان ایرانی و طالبان در منطقه هیرمند سیستان رخ داد که نگاه رسانهها را به خود جلب کرد و البته مایه نگرانیهایی در هر دو کشور شد. عراق برای جبران شکستهایی که در بازپسگیری منطقه فاو متحمل شده بود، استراتژی دفاع متحرک را اتخاذ کرد. آغامحمدخان، با تکیه بر نیروهای ایلی، طی نزدیک به دو دهه لشکرکشی پیوسته، اقتدار نسبی ایل قاجار را تثبیت کرد. فقط یک جواب هست و آن اینکه آمریکا و اسراییل هدفی جز نابودی ایران فعلی و تجزیۀ آن ندارند و هر دو نیز مسئولیت این بحران پیش آمده را بردوش می کشند. اهمیت این موضوع وقتی دوچندان میشود که بدانیم حدود ۳۹درصد از برق اتحادیه اروپا از نیروگاههایی تامین میشود که سوختهای فسیلی را میسوزانند و روسیه بزرگترین منبع تامین این سوختهای فسیلی است و نکته مهمتر اینکه مسکو هنوز از این ابزار خود برای اعمال فشار بر غرب استفاده نکرده است و با تشدید بحران این گزینه را نیز میتواند روی میز قرار دهد.

مثلاً ممکن است آمریکا برای تقویت ادعاهای خود، از همه بهانههای بالا برای متقاعد کردن کشورهای دیگر به حمله نظامی علیه ایران استفاده کند، یعنی همزمان (چه با جعل و ارائه مدرک و چه بدون استناد به هیچ سندی) ایران را به تلاش برای ساخت یک سلاح هستهای متهم کند، روی نگرانیهای ساختگی درباره «تهدید منطقهای و موشکی ایران» مانور بدهد، و بسته پروپاگاندای خود را با یک بهانه حقوق بشری هم گارنیش کند. در وین هرآنچه منافع ملی ایران اقتضا کند در دستور کار تیم مذاکره کننده قرار خواهد گرفت تا گفت­وگوهای ایران برای رفع تحریم­ها کمترین تاثیر را از رویدادهای دیگر بپذیرد. این استراتژی، نیروهای دشمن را فعالتر میکرد و عملیات در این جبهه میتوانست موجب تجزیه نیرو و فرماندهی ارتش عراق شود (اردستانی، 1379 ش، ص 226). فرض این بود که ارتش عراق بهطور همزمان توان ایستادگی در برابر حمله نیروهای ایران در دو جبهه را ندارد.

ناکامی در عملیات والفجر 10 و باقی ماندن 210 گردان آماده عملیات در منطقه، موفقیت نسبی عملیات کربلای 4 در محور شلمچه، وجود عقبه یگانها در منطقه و نقش آن در غافلگیری دشمن و بالاخره ناکارآمدی سایر روشها، موجب سرعت در تصمیمگیری در مورد عملیات بعدی شد و عملیات بزرگ کربلای 5، بعد از سیزده روز، در 19 دی 1365 در منطقه شلمچه با هدف آزادسازی این منطقه آغاز گردید (درودیان، 1366 ش، ص 2ـ3). دفاع از این منطقه عملیاتی برعهده لشکر سوم عراق بود. نیروهای ایران بلافاصله عملیات کربلای 1 را، برای پسگرفتن مهران، آغاز کردند و با حمله به مواضع عراق از طریق بلندیهای مشرف به مهران، به سرعت این شهر را آزاد ساختند (کردزمن و واگنر، ج 2، ص 228). اقدام نظامی دیگری نیز به فرماندهی سپاه پاسداران صورت گرفت، با نام عملیات کربلای 3 (زمستان 1365)، که به تصرف اسکله العُمیه در شمال خلیجفارس انجامید ( روزشمار جنگ ایران و عراق ، کتاب 43، ص640ـ 652؛ اردستانی، 1379 ش، ص 222؛ ابوغزاله، ص 184ـ185). پیش از آن، عملیات کربلای 2 (شهریور 1365) با هدف ترمیم خطوط پدافندی در منطقه حاجعمران اجرا شده بود (سپاه پاسداران انقلاب اسلامی. توجه داشته باشید که ناوهای هواپیمابر و کشتی های جنگی اسکورت کننده آن ها با سرعت 35 نات حرکت می کنند.

هجوم عراق به شهر مهران و تصرف آن در 27 اردیبهشت 1365، اوج استراتژی دفاع متحرک عراق محسوب میشود (انصاری، ص35ـ56). کرکوک بعد از بغداد و بصره مهمترین شهر عراق محسوب میشد و عملیات در اربیل، امنیت انتقال نفت عراق را به سواحل ترکیه در دریای مدیترانه به خطر میانداخت. ما با تهدیدها صرفا به عنوان یک جنگ روانی برخورد نمی کنیم ، البته شکی نیست که جنگ روانی است، اما آنها را جدی میگیریم. برخلاف اعراب، ما هرگز با یهودیان نجنگیدیم. اما کاملاً روشن است که ملتهای عربی هرگز این توافقها را به رسمیت نخواهند شناخت. بهعلاوه چند عملیات کوچک دیگر را با نامهای قدس و عاشورا در هورالهویزه سازماندهی نمود و با فعال کردن قرارگاه رمضان، عملیات نامنظم چریکی را، با کمکِ کُردهای معارض حکومت بعثی عراق، در شمال این کشور انجام داد (اردستانی، 1379 ش، ص 162ـ163). در 20 بهمن 1364 عملیات والفجر 8، پس از هشت ماه فراهم کردن مقدمات، آغاز شد و هدف از آن تصرف شبهجزیره فاو، تهدید بندر امالقصر، انهدام سکوهای پرتاب موشک، حفظ امنیت در خورموسی و تردد کشتیها به بندر امام خمینی و در سطح بالاتر قطع ارتباط عراق با دریا، همسایگی با کویت و اعلام آتشبس بود (مختاری، ص 36ـ37؛ درودیان، 1378 ش ب ، ص 183ـ 198). یگانهای سپاه پاسداران با پشتیبانی سپاهیان حضرت محمد صلیاللّهعلیهوآلهوسلم و با تجهیز 140 گردان، عملیات والفجر 8 را شروع کردند (محسن رشید، ص 62). در ابتدای این عملیات، خطوط پدافندی ارتش عراق در منطقه تصرف شد و نیروهای عراقی به محاصره در آمدند («ارزیابی عملیات والفجر 8»، 1364 ش).

دیدگاهتان را بنویسید