جنگ اوکراین و تعادل ژئوپلتیک – قدس آنلاین

با حملات پیاپی عراق، سرانجام مقاومت مردمی خرمشهر درهم شکست و این شهر به تصرف نیروهای عراقی در آمد و در 24 مهر 1359، به دلیل پایداری و مقاومت سرسختانه مردم از شهر، خرمشهر، خونینشهر نام گرفت ( روزشمار جنگ ایران و عراق، کتاب 4، ص 41؛ انصاری و همکاران، ص 322ـ335،390). در واقع، با وجود تلاشها و مقاومتهای همهجانبه، عمدتاً به دلیل عدم آمادگی نیروهای نظامی نیروهای عراقی توانستند تمام مناطق مرزی، از نوسود تا فاو، به طول هزار کیلومتر و برخی از شهرها را محاصره و اشغال کنند (درودیان،1378 ش الف، ص53). این که طالبان توانسته موفقیتهایی در تسخیر و تصرف شهرها کسب کند، به این دلیل است که مردم مخالف حضور امریکاییها بوده اند و این که بخشی از مردم طالبان را منجی خود در برابر امریکاییها می دانستند. تصمیم پوتین برای حمله به اوکراین میتواند فاجعه ژئوپلیتیک دیگری برای روسیه باشد، اما تنها در صورتی که به مقاومت اوکراین کمک کنیم. از سوی دیگر با تعیین زمین بازی برای رقابت، ایران و روسیه را وادار نماید تا در عرضه انرژی با یکدیگر رقابت نمایند. این مسائل در حالی مطرح است که افغانها به بسیاری از کالاهای وارداتی از کشورهای دیگر اعتماد ندارند و آشنایی و آگاهی از فرهنگ ایرانی توسط مردمان این کشور امتیاز بزرگی است که مسلما میتواند بر توسعه روابط دوجانبه نیز تاثیر گذار باشد.

لذا، در حال حاضر تجار افغان در پذیرش و خرید کالاهای ما دچار مشکل هستند در حالی که در دهه های گذشته، اقلام و کالاهای تجار ایرانی در بازار افغانستان جایگاه بسیار خوبی داشته و کالاهای ایرانی در این کشور مورد علاقه شهروندان افغانستانی بوده است زیرا هم این کالاها مطمئن تر و هم ارزانتر می باشد. بنابراین، امتیاز بزرگی برای کشور ما است که افغانستانی ها به کالاهای ایرانی علاقه مندند و رابطه و مناسبات برادرانه ای میان دو کشور با حضور۳۰ میلیونی افغانستانی ها طی ۴۰ سال گذشته در ایران وجود دارد. لذا علت خروج نیروهای امریکایی از افغانستان به دلیل تنشی است که با مردم داشته اند و در این میان طالبان هم از تنش میان مردم و دولتی که به مواضع امریکایی نزدیک بود، سوء استفاده کرده است. هرچند مقامهای افغانستان تلاش میکنند این کشور از تاثیرات منفی تنش میان امریکا و ایران در امان بماند، اما تاثیرات اقتصادی این تنش در افغانستان مشهود است. با این همه، ظاهرا کاسههای دیگری هم ممکن است زیر نیم کاسه باشند. مواضع مقامات سیاسی افغانستانی تا اندازه ای به سیاستهای امریکا و عربستان نزدیک است و به همین دلیل آنها موفق نشده اند تا تنشهای میان مردم افغانستان و امریکا را از بین ببرند.

ترکیه به دلیل اینکه هم مرز با افغانستان نیست برای ورود به بازار این کشور با موانع زیادی روبرو است. در حالی که ما از امتیازات کم تر بودن هزینه های حمل و نقل به دلیل داشتن مرز طولانی مشترک نسبت به ترکیه برخورداریم و همین امر موجب برتر و بیشتر بودن جایگاه کالاهای ما در افغانستان می شود. لذا، مردم افغانستان نگران هستند که ترکیه بخواهد همان سیاستهای غلط را در کشورشان به اجرا درآورد به طوری که آنها مقابله خود را با این کشور آغاز کرده و علاقه مند به تداوم این چنین سیاستهای استعماری نیستند. در سایه سیل کمکهای تسلیحاتی، مالی و اطلاعاتی که به رژیم عراق صورت گرفت ماشین جنگی این کشور به سرعت احیا شد و جنگ عراق و ایران وارد مرحلهای جدیدی شد. مذاکراتی که در دوحه پایتخت قطر میان طالبان و دولت افغانستان در جریان بود، نتایج ملموسی را به دنبال نداشت، ولی از طرفی طرفین بر این موضوع که مجددا این مذاکرات از سر گرفته شود تاکید کرده اند. ایران در سال ۱۹۷۲ دو میلیارد دلار برای طرح توسعه افغانستان در نظر گرفت که این مبلغ در حقیقت در ازای ۴ مترمکعب اضافه آب در ثانیه به افغانستان پرداخت میشد. همان طور که قبلا اشاره کرده ایم، ایران دارای زرادخانه موشکی بزرگ و متنوعی است.

با این حال، هم دولت مرکزی و هم طالبان چاره ای جز دستیابی به یک توافق ندارند چرا که نه طالبان دارای توانمندی است که تمام کشور را اداره کرده و زمام امور را به دست گیرد و نه دولت اشرف غنی این توانایی را دارد که کشور را به درستی مدیریت و رهبری نماید. سفر وزیر امورخارجه ایران به سازمان ملل برای شرکت در نخستین دور مذاکرات، در شرایطی انجام شد که نیروهای عراق همچنان در خاک ایران حضور داشتند و در عملیات مشترک با گروههای تروریستی مستقر در عراق، در منطقه غرب کشور، تجاوز به خاک ایران را آغاز کرده بودند. چنانکه قبلا آمد، ایدن وزیر امور خارجه انگلستان در 22 ژوئیه 1941.م/ 21 تیرماه 1329. ه ش گزارشی تقدیم چرچیل کرد که در آن اظهار امیدواری شده بود، هر چه زودتر مناطق نفتی جنوب محاصره و توسط سربازان انگلیسی ها حفاظت شود. امریکاییها که این سرزمین را ترک کنند، موانع و وابستگی ها در راه کوشش برای توسعه اقتصادی برطرف و مرتفع خواهد شد. دیدگاه شما در این باره چیست؟ به نظر شما این موضوع چه آثاری بر روابط تجاری ایران و دولت آینده خواهد داشت؟ عملا در یک سال گذشته دو محور اصلی، اول مقابله با آمریکا بهعنوان دشمن مشترک و دوم بحث مقابله با داعش در افغانستان باعث شد طالبان و تهران روابط خود را به هم نزدیکتر کنند.

دیدگاهتان را بنویسید