جزوه آموزش نجوم :: نجوم اسلامی

مشخص است که اطلاعات ابناحمر از علم نجوم بسیار کم بوده است؛ ازاینرو مکالمه او با امام بهزودی پایان پذیرفت و حضرت در حدّ فهم او به پرسشی کوتاه و سربسته اکتفا کردند. عرض جغرافیایی با حرف لاتین فی (j) و طول جغرافیایی با لاندا(λ) مشخص می شوند. معمولا عرض و طول جغرافیایی برحسب درجه سپس دقیقه و ثانیه بیان می شوند. عفیفبنقیس (برادر اشعثبنقیس) هم آمد به حضرت عرض کرد: الآن وقت خوبی نیست شما به جنگ بروید!

پیشرفت علم نجوم اسلامی، با تدوین گاهنامه ها و تقویم ها و رساله هایی برای یافتن جهت قبله و نظایر اینها، از یک طرف جوابگوی نیازمندی ها مسلمانان شد و از طرف دیگر، یک علم نجوم ریاضی محور فراهم آمد که البته بسیار صحیح و دقیق بود. پس قلبش گرفت و نفسش در سینهاش بند آمد و همان لحظه جان داد. مثلا ظهر محلی هر نقطه عبارت از لحظه ای است که خورشید در بلندترین وضعیت خود در آسمان آن نقطه قرار گرفته باشد.

منظومه شمسی از ستاره خورشید ، سیارات خاکی ، سیارات گازی ، اقمار سیارات ، دنباله دارها و سیارک ها تشکیل شده است. اندازه گیری فاصله، سن و اندازه و جرم هر یک جرم آسمانی نیز از جمله علومی است که در زیرمجموعه نجوم و ستاره شناسی قرار میگیرد. از جمله این روش ها روش اختلاف منظر است . متاسفانه در سالهایی نه چندان دور اهتمام حوزه های علمیه به فراگیری دانش نجوم کم گردید به نحوی که باعث بروز برخی مشکلات و اشتباهات فاحش در مواردی از جمله تعیین قبله مساجد ، تعیین وقت مغرب و یا طلوع فجر و نیز آغاز ماه رمضان و یا شوال باعث گردید تا از دهه هفتاد هجری شمسی رویکرد جدیدی به فراگیری نجوم و اخترشناسی در حوزه های علمیه به آهستگی جریان یابد.

یک منجم با تلسکوپ خود میتواند مسیر های یک جرم آسمانی را دنبال کند، روی آن مطالعه کند و به اکتشاف نا شناخته های بپردازد. از آنجا که در کیهانشناسیهای سنتی و کهن انسان جایگاهی منحصر به فرد دارد و واسطۀ میان قلمروهای بالاتر و پایینتر از خود بهشمار میآید، باور بر این است که او میتواند از طریق تعالیم دینی به عوالم بالاتر راه یابد و آنگاه همچون میانجی، فیض و رحمت را از قلمرو الوهی به پایین بتاباند و تأثیرات آسمانی را منتقل کند. درحقیقت این دونقطه توسط محور دوران زمین قطع شده اند .

دایره استوا از دونقطه ی قطب شمال و جنوب به فاصله 90 درجه است . مجموعه نقاطی از فضا که از یک نقطه ثابت به نام مرکز ، به یک فاصله باشند. نقطه ثابت ،مرکز دایره و مقدار ثابت ، شعاع دایره نامیده می شود. منظومه ما، که به آن منظومه شمسی میگوییم، اولین دایره اکتشاف هر منجمی است، منجمان اولیه در ابتدا متوجه ستارگانی شدند که تکان نمیخورند و در آسمان ثابت هستند، سپس با اجرامی آشنا شدند که در آسمان حرکت های منظمی دارند. با پیشرفت علم و فن آوری در دهه های اخیر ، دانش نجوم در سه شاخه کلی نجوم کروی ، اختر فیزیک و کیهانشناسی تقسیم گردید.

علم نجوم و ستاره شناسیبه چند بخش مجزا تقسیم شده، برای مثال نجوم سیارات که شامل ماهیت سیاره، حلقه ها، اجرام قمری و حیات آنها میشوند، از سوی دیگر ستاره شناسی است که شامل فیزیک کهکشان ها، ستاره ها و ماهیت وجودی آنها میشود. خب در این عکس👆میبینید که از تقاطع 6 دایره ارتفاع با دایره البروج ، 12 قسمت مساوی 30 درجه ای تقسیم میشه ، 6 تا در این طرف کره آسمان که در عکس مشاهده کردید و 6 تا هم اون طرف . سپس فرمود: اگر این را بدانی میدانم که بندهای نی این نیزار را شماره توانی.

برنامه اقمار زحل موقعیت درخشانترین اقمار این سیاره را نشان میدهد. علاوه بر این تصاویر مشاهده شده از تلسکوپهای جدید نشان میدهد کهکشان راه شیری تنها جزئی از یک خوشه محلی است که شامل ابرهای ماژلان، کهکشان امراهالمسلسله، کهکشان کوچک نزدیک آن و چند کهکشان کوچک دیگر است که به طور کلی ۱۹ عضو را تشکیل میدهند. اختر شناسان عقیده دارند این سحابیها زایشگاه ستارگان هستند. در دوران باستان از آسمان و ستارگان برای توجیه وقایع زمینی استفاده میکردند و مردم آن دوران معتقد بودند که اجرام آسمانی با وقایع زمینی، سعد و نحس بودن ایّام و طالع ارتباط مستقیم دارند و به همین دلیل است که افراد آن دوران رصدگرانی توانمند محسوب می شدند.

پر واضح است از آنجا که شعاع دایره عظیمه مساوی شعاع کره است, محیط این دایره از تمام دوایر فرضی دیگر بزرگتر است و از اینرو نام آن را دایره عظیمه گذاشته اند. پس از ترجمه کتاب مجسطیِ بطلمیوس به عربی این کتاب مورد توجه دانشمندان مسلمان قرار گرفت وبه عنوان مرجع اصلی در علم نجوم مورد مطالعۀ دانشمندان اسلامی قرار گرفت ، به گونه ای که سنت جدیدی از علم نجوم به نام هیئت که در این دوران شکل گرفت به شدت تحت تأثیر این کتاب بود و دانشمندان در این حوزه به بررسی مدل های حرکت سیارات بر اساس مدل های بطلمیوس و تصحیح ایرادات این مدل ها می پرداختند.

نجوم احکامی یکی از شاخه های علوم غریبه نظری است که در مشاوره و پیشگویی کاربرد دارد. ارتفاع ، فاصله هر جرم روی گنبد آسمان از دایره افق است . این رویداد جهانی در فاصله بین نیمه آوریل و نیمه ماه مه هنگامی که ماه در حالت تربیع قرار دارد برگزار میشود. گردش سیارات به دور خورشید باعث میشود نیرویی درونشان بوجود آید که از جذب شدن آنها توسط خورشید و سقوط در این ستاره جلوگیری کند. فاصله زاویه ای ماه و خورشید از دید ناظر زمینی چند درجه بود؟ تکامل رصدخانه ها با تأسیس رصدخانه مراغه به اوج خود رسید، این رصدخانه بسیار مجهز بود و ابزار های موجود در آن از دقت نسبتا بالایی برخوردار بودند.

سوم توسعه و انتشار زیج ها یکی از دستاوردهای مهم پیشرفت رصدخانه های اسلامی بود که با استفاده از داده های موجود در این آثار امکان پیش بینی پدیده های نجومی مختلفی فراهم می شد. اگر مجموع دو ضلع یک مثلث کروی برابر 180 درجه باشد, مجموع زوایای روبروی آنها نیز برابر 180 درجه خواهد بود. در اینجا حضرت با دستش به جاسوس معاویه که در لشکر او بود اشاره کرد و فرمود: این هم میمیرد؛ زیرا از همانهاست. اسم دیگر این 12 قسمت ، برج است ، پس تا حالا 12 برج داریم . ویژگیهای اعداد از نظر شمارشناسی از شاخههای علم حساب، و از جهت فواید و منافع آن، از شاخههای علم خواص بوده است که باور بدان سابقۀ طولانی دارد و ظاهراً از عهود بابلی کهن نشئت گرفته است که برای عدد مفهومی اسرارآمیز قائل بودند.

خیلی از دوستان این پرسش رو دارن که آخرش در نجوم احکامی باید مبنای برج رو قبول کنیم یا صورت ، بنده در این پست میخوام به این پرسش جواب بدم بصورت سوال وجواب ( البته از گفتن ادله تخصصی علم هیئت صرف نظر کرده و ادله ساده رو توضیح میدم ) . اعتقاد به اسرار حروف دامنۀ گستردهای دارد و راز اعداد و اوفاق با عزایم و طلسمات در هم آمیخته است و این امر نمونههای فراوان در جریانهای دینی ـ عرفانی و حتى ادبی دارد. امام فرمود: ای دهقان دوست داری نمونههای تقدیر را بهشکلی کامل برایت بگویم؟

از این جهت اخترشناسی در میان مردم تبدیل به یک تفریح و علاقه شد تا فعالیت حرفه ای. بعضی تند و بعضی کند، گاها طلوع کرده و یا در بازه هایی قابل مشاهده نبودند، منجمان باستان این اجرام را سیاره نام گذاری کردند. ۲۰۰ سال قبل از میلاد، یک ستاره شناس به نام هیپارکوس ابعاد ماه و فاصله آن از زمین را تخمین زد علاوه بر این ستاره شناسان بسیاری از ستارگان را نامگذاری کردند که امروزه هنوز از این نامهای انتخاب شده استفاده میشود.

این تغییرات براساس صورت ساده شده قانون مهمی در فیزیک به نام وین است . اندازه هر قطر کره دوبرابر اندازه شعاع کره است . پر واضح است از آنجا که شعاع دایره عظیمه مساوی شعاع کره است, محیط این دایره از تمام دوایر فرضی دیگر بزرگتر است و از اینرو نام آن را دایره عظیمه گذاشته اند.کوتاه ترین فاصله بین دو نقطه واقع بر روی یک کره, قوس دایره عظیمه ای است که از آن دو نقطه عبور می نماید. پس امیرالمؤمنین(ع) حرکت کرد و خوارج نهروان را شکست داد و با غنیمت و پیروزی برگشت و دهقان گفت: این دانشی نیست که در دست مردم زمان ما است، این دانش مایهاش از آسمان است.

دیدگاهتان را بنویسید