تاثیر فلسفه بر زندگی – تمیم خبر

گویا برخی از دانشجویان ایشان تقریرات ایشان را نوشته بودند و میخواستند چاپ کنند و شاید هم چاپ شده باشد ولی من به هیچ وجه راضی نبودم این تقریرات چاپ شود چون در همان ایام آقای دکتر حائری مرحوم در خارج از انجمن فلسفه آن زمان در منازل برخی از شاگردان خود، شرح اصول کافی ملاصدرا را تدریس میکردند و بعدها دیدم که یکی از شاگردان ایشان تقریرات ایشان را نوشت و چاپ کرد و البته موجب ناراحتی شدید بنده شد چون این کتاب هیچ سنخیتی با شأن آقای دکتر حائری نداشت.

اگرچه ویتگنشتاین شاگرد مور و راسل بود؛ ردپای دو فیلسوف بزرگ آلمانی یعنی شوپنهاور و کانت نیز در آثار وی دیده می شود و رساله به سبک کتاب اخلاق اسپینوزا نوشته شده است. ۲- عامل حفظ پاک دامنی و کسب اخلاق نیک: ازدواج از نظر اسلام وسیله ای برای پاک دامنی و پاک دامن زیستن است. در روایتی پیامبر صلی الله علیه و آله فرمودند: «من ترک التزویج مخافه العیله فقد ساء ظنه بالله عزوجل ان الله یقول: ان یکونوا فقراء یغنهم الله من فضله »; (۱۲) هر کس ازدواج را از ترس فقر و تنگدستی ترک کندبه خدا سوء ظن برده است، زیرا خداوندمی فرماید:اگر (زن وشوهر) فقیر باشندخدا هر کدام را از کرم خود بی نیاز می کند.

۷- نشانه پیروی از سنت پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله: حضرت علی علیه السلام فرمودند: «تزوجوا فان التزویج سنه رسول الله فانه کان یقول: من کان یحب ان یتبع بسنتی فان من سنتی التزویج »; (۱۳) ازدواج کنید، ازدواج سنت پیامبر صلی الله علیه و آله است. ۴- موجب ازدیاد نسل: پیامبر صلی الله علیه و آله فرمودند: «تزوجوا فانی مکاثر بکم الامم غدا فی القیامه »; (۸) ازدواج کنید; زیرا من به زیادتی شما نسبت به امت های دیگر در قیامت مباهات می کنم.

۴- موجب نجات از تنهایی: به عقیده دانشمندان و فلاسفه، انسان موجودی مدنی الطبع و بالفطره اجتماعی است. موضوع فلسفه وجود بما هو وجود است که تصوراً بداهت دارد و بینیاز از تعریف است؛ زیرا وجود، جنس و فصلی ندارد که بتوان به تعریف آن پرداخت. پس میتوان گفت که در انسان گرایشی نیرومند برای یافتن معنای زندگی و جهان وجود دارد و فیلسوف کسی است که فعالیتهایش نیز همسو با این نیاز است. سرّش این است که آزاد نیست، اگر آزاد بشود که زبانش را کنترل میکند، چشمش را کنترل میکند؛ یا کسی میگوید هر چه میخواهم برای نماز شب پا بشوم نمیتوام، او راست میگوید، چون در گرو است وقتی که در گرو باشد دیگر به میل خودش نمیتواند کار بکند.

گراف در کنار مباحث یکسره فلسفی همچون وجود و ماهیت یا علیت، به دیگر شاخههای علوم اسلامی همانند کلام، زبانشناسی، فقه و حتی قرآن و حدیث بسیار توجه دارد و میکوشد نشان دهد که آرای متفکران در هر رشته چگونه بر آرای فلاسفه و دیگر اندیشمندان تأثیر نهاده است. کاربرد مکتبی که فلسفه موجود از آن بهره مند است نیز نمی تواند امتداد خود فلسفه در عینیات محسوب شود و یا حضور و اثر گذاری فلسفه در علوم در حد قابل توجهی نیست.

گفتیم که با تفکیک علوم مختلف از فلسفه ، شاخه های مختلف پیدا شدند، این تفکیک به دو جهت صورت گرفت؛ اول به علت اینکه روشی جدید از دلِ همین فلسفه پدید آمده و شناخته شد،که به روش علمی میشناسیم و دیگر اینکه افزایش اطلاعات توسط اکتشفات بشر ،دیگر اجازه ی فعالیت های مشابه ،در دوران باستانی را نمیداد. اما سؤال این است که حد وسط از کجا میآید؟ این نوع تعلیم و تعلم ذهنی گاهی بین دو فرد و گاهی بین یک فرد و خودش، اما به دو جهت انجام میگیرد؛ مثلاً، فرد از آن جهت که حد اوسط قیاس را حدس میزند، معلم است، و از آن جهت که نتیجه را از قیاس اخذ میکند متعلم است.

از اینجا به پرسش بعدی منتقل میشوم که در واقع تلاش عقل برای درک وجه حسن حجاب آنگونه که در شرع آمده است، به شمار میرود. فلاسفه اغلب میکوشیدند برداشتهای قرآنی خود را با آرایی که از فلسفه یونان دریافت کرده بودند جمع کنند، گرچه گاه متون دینی را به سود آرای فلسفی تفسیر میکردند یا در موارد اندکی عقل را بر وی برتر مینشاندند و بنابراین بهراحتی از سوی سنتگرایان کافر و «زندیق» لقب میگرفتند.

مبادی تصوریه همان تعاریف موضوع آن علم است که یا در خود آن علم و یا در علم بالاتر از آن تعریف میشود. اکنون با توجه به این مقدمه کوتاه که گفتیم هر علمی مبادی تصوریه و تصدیقیه دارد سؤال این است که مبادی تصوریه و تصدیقیه فلسفه چیست؟ اما نکته مهم این است که قوه تعقل و استنتاج به خودی خود تهی بوده و بدون ماده توان حرکت ندارد. خداوند در سوره نساء، آیه ۷ می فرماید: «یا ایها الناس اتقوا ربکم الذی خلقکم من نفس واحده و خلق منها زوجها و بث منهما رجالا و نساء کثیرا و اتقوا الله الذی تسائلون به و الارحام ان الله کان علیکم رقیبا»; ای مردم، بترسید از پروردگار خود که شما را از یک تن آفرید و از او جفتش را بیافرید و از آنان مردان و زنان بسیاری گسترانید و بترسید از خداوندی که از او و از ارحام پرسش می شود.

انشای محص همچون اشاعره در اندیشهوران مسلمان و حس گرایی و جامعه گرایی در غرب که انشایهای اخلاقی یا به امر حضرت حق باز میگردند و هیچ ملاک واقعی و نفس الامری ندارد و یا به احساسات و علایق اشخاص یا به آداب و سنن اجتماعی ارجاع داده میشود (ر.ک: معلمی، همان). در جای دیگر، فرمودند: «ما من شاب تزوج فی حداثه سنه الا عج شیطانه یا ویله عصم منی ثلثی دینه »; (۷) هر کس در ابتدای جوانی ازدواج کند شیطان فریاد می کند: ای وای، دو سوم دین خود را از شر من حفظ کرد.

این موضوع رو میتونیم به عنوان یکی از مزیت های ازدواج هم عنوان کنیم. بررسی دلایل پرداختن به فلسفه از منظرهای مختلف تخصصی در این برنامه توسط اساتید و فعالان برجسته فلسفه اصفهان بطور خلاصه در این برنامه به چالش کشیده شد. این کتاب باعث شد شماری از خوانندگان آن به گیاه خواری روی آورند. این کتاب میتواند یک منبع مستقل باشد برای هر آنکه میخواهد فهمی از مباحث درهمتنیده این سنت فکری جذاب به دست بیاورد. به اعتقاد مترجم کتاب، نویسنده بهدرستی نشان میدهد که اختلاف متفکران مسلمان عمدتاً بر سر فهمی بود که از قرآن و حدیث بهدست میآورند.

از تصدیقات استفاده میشود تا بتوان دایره حقیقت را گسترش داد. البته فیلسوف ابتدا وقتی سؤال از چرایی را مطرح ميکند، غایت خود را جستوجوی حقیقت قرار میدهد. درحالی که فلسفه به دنبال حقیقت است و زبان فلسفه زبان منطق است و این زبان چون به ریشهایترین امور میپردازد، زبان صعبالفهمتری است بنابراین شکل بیان موضوعات فلسفی اهمیت پیدا میکند؛ مخصوصا در کشور ما این موضوع مهمتر میشود زیرا در کشور ما هنوز زبان ساده اندیشیدن فلسفی شکل قطعی نگرفته و زبان پیچیده خاصی در این زمینه رواج دارد که متعلق به حلقههای فلسفی سنتی و مدرن خاص است.

دیدگاهتان را بنویسید