انسان، تربیت و روانشناسی اخلاق

درک شخصیت و خلق و خوی کودک یکی از اصلی ترین شیوه های تربیتی مناسب کودکان است که سبب شناسایی بهتراستعدادها و تمایلات کودکان نیز می شود.روش های متفاوتی برای تربیت کودک وجود دارد که والدین می توانند با آگاهی از آن ها کودکان خود را تربیت کنندو یک روش قطعی و صحیح برای تربیت کودکان وجود ندارد. زمانی با کودکان متعادل رفتار کنید که کودکان ملزم به انجام کاری هستند مانند رسیدن زمان خواب کودکان . والدین در تربیت کودک نه تنها باید توجه ویژه ای به رفتار خود نمایند، بلکه باید همیشه مراقب حرف ها و سخنان خود نیز باشند.

به همین جهت ملاحظه می کنیم که در کتب اخلاقی به ارزش ایمان به خدا، یقین و اعتقاد به آخرت پرداخته شده است. «تربیت اخلاقی»، فرایند درونی شدن ارزش های اخلاقی و شکلگیری پایدار شخصیت انسان براساس ویژگیهای انسان کامل اخلاقی است. عوامل مؤثر بر شكل گیری شخصیت از دیرباز به دو دسته معروف «وراثتی» و «محیطی» (غیر وراثتی) تقسیم شده اند. اگر فرض کنیم هریک از صفات مذکور صرفا به وسیله عوامل ژنتیک یا فیزیولوژیک انتقال یافته باشد نمی توان آن را اخلاقی دانست گرچه ویژگی شخصیت است.

وقتی با زبان خوش نمی توان مسائلی را به کودک یاد داد شاید بهتر باشد به کودک خوب و بد را توضیح دهید. و از این جا می توان فهمید که میزان باز ماندن از حق متابعت هوای نفس است؛ و مقدار بازماندن نیز متقدر شود به مقدار تبعیت. پیامبر صلی الله علیه و آله فرمودند: «لا، مِنْ ءابآئِهِمُ الْمُؤْمِنینَ لایُعَلِّمُونَهُمْ شَیْئًا مِنَ الْفَرآئِضِ وَ إِذا تَعَلَّمُوا أَوْلادُهُمْ مَنَعُوهُمْ وَ رَضُوا عَنْهُمْ بِعَرَضٍ یَسیرٍ مِنَ الدُّنْیا فَأَنَا مِنْهُمْ بَرىءٌ وَهُمْ مِنّى بُرَ آءُ.» نه، بلکه از دست پدران مؤمنشان که هیچ یک از واجبات دینى را به آنان نمى آموزند، و، چون فرزندانشان، خودشان، بخواهند بیاموزند، آنان را باز مىدارند، و در برابر آن به بهر اى اندک از دنیا خرسند مىشوند.

56- نساء 10. در آیه ای دیگر چنین آمده است: إِنَّ الَّذِینَ یَکْتُمُونَ مَا أَنْزَلَ اللَّهُ مِنَ الْکِتَابِ وَ یَشْتَرُونَ بِهِ ثَمَناً قَلِیلاً أُولٰئِکَ مَا یَأْکُلُونَ فِی بُطُونِهِمْ إِلاَّ النَّارَ ( بقره، 174): کسانی که آنچه را خداوند از کتاب نازل کرده، پنهان می دارند و به آن بهای ناچیزی به دست می آورند، آنان جز آتش در شکم های خویش فرو نبرند. قال رسول الله – صلي الله عليه و آله – وَقِّرُوا كِبارَكُمْ وَ ارْحَمُوا صِغارَكُمْ. رسول اكرم – صلي الله عليه و آله – فرمود: به بزرگسالان خود احترام كنيد و نسبت به كودكان خويش ترحم و عطوفت نمائيد.

حتی زمانی که قصد تربیتی دارید به او احترام بگذارید. صبح 10 دقیقه زودتر از خواب بیدار شوید تا بتوانید با کودک خود صبحانه بخورید یا ظرف ها را در ظرفشویی بگذارید و بعد از شام پیاده روی کنید. در این بخش نگارنده بعد از تزکیه و فلاح دوازده عامل اساسی را برای شکوفایی انسان مطرح نموده است. پختگی در هر مرحله، ضمانت تربیت صحیح در مرحله بعدی است.2 -مستمر بودن:انسان تا پایان عمر رشد می كند و با این كه رشد طبیعی در دوره جوانی به پایان می رسد، ولی رشد اكتسابی یا تربیت تا آخر زندگی ادامه می یابد.

مثلاً گرایش به گروه همسالان و سستی پیوند ارزشی با خانواده، از مسائل دوره نوجوانی است كه اگر مربی نتواند با ظرافت و زیركی با مسائل هر دوره برخورد نماید و همدلی ایجاد كند، مشكلات تربیتی زیادی به وجود می آید.4 – همه جانبه بودن:انسان كامل، انسان جامع الاطراف است، انسانی كه در ابعاد گوناگون عقلانی ، اجتماعی ، سیاسی ، عاطفی ، جسمانی و معنوی تربیت شده باشد. در دوره جنینی و پس از تولد تا دو سالگی، از میان اعضای خانواده، تأثیر مادر بسیار برجسته تر و بلكه تأثیری بی بدیل است؛ چه اینكه فرد چه در دوره جنینی و چه در دوره شیرخوارگی، بیشترین تماس و ارتباط را با مادر دارد.

هدف انبیای الهی که نقش بارز و برجسته آنان تربیت انسانهای بایسته بر اساس مدل و الگوی وحیانی به شمار میرود، جز این نبوده است که با تکیه بر ایمان و معنویت، انسان را به جایی برسانند که تکامل و رشد و هدف زندگی خویش را سعادت و رستگاری در گستره ابدیت بداند و آن را در سایه عنایات بیکران حق تعالی جستجو کند و حیات و مرگ و تلاش و نیایش و پرستش و تمام حرکات و سکنات خود را تنها برای خدا و تسلیم و تعبد محض در برابر اراده او بداند و نماد انسانی باشد که می گوید: «نماز من، مناسک من، حیات و مرگ من برای خدا، پروردگار جهانیان است.

پایگاه اصلی خوب وبد گرایشات وامیال انسانی است. اگر بخواهیم تعریف واضحی از تربیت ارائه کنیم باید بگوییم که تربیت، آموزش رفتارهای خوب و نشان دادن رفتارهای بد برای جلوگیری از انجام آن به کودک است. بهااین روش به او می آموزید رفتارهای خوب بیشتر نظرتان را جلب می کنند. خداوند در این دو آیه شریفه ضمن به رسمیت شناختن تربیت والدین، با توصیه به فرزندان مبنی بر احسان و نیکویی به آنان و اجتناب و پرهیز از کوچکترین سخن و رفتار آزار دهنده، حق مربی بر متربی و نیز قداست مربیان و کار تربیت و همزمان، رأفت پدر و مادر را در عهدهداری کار دشوار تربیت که جز با عشق و محبت بسیار تحمل پذیر نیست، با کارآمدترین و شیواترین بیان ترسیم کرده است.

قبل از این که احساس کودک خود را بکوبید یا آن را بالا بیاورید، به این فکر کنید: آیا می خواهید فرزندتان عصبانی رفتار کند؟ اگر فرزندتان با دیگر بچه های مهد بد رفتاری می کند، یکی از آن بچه ها را با مهربانی در آغوش بکشید. بر این اساس، حتی کسانی که با اغراضی غیر الهی به زیارت خانه خدا می روند، نیز فایده ای برای آن تصور کرده اند. آن قدر که انسان غیر تربیت شده مضر است به جوامع، هیچ شیطانی و هیچ حیوانی و هیچ موجودی آن قدر مضر نیست.

و آن قدر که انسان تربیت شده مفید است برای جوامع، هیچ ملائکه ای و هیچ موجودی آن قدر مفید نیست. آرای دانشمندان مسلمان در تعلیم و تربیت و مبانی آن. رسول اكرم بعضي را در بغل ميگرفت و بعضي را بر پشت و دوش خود سوار ميكرد و به اصحاب خويش ميفرمود: كودكان را بغل بگيريد و بر دوش خود بنشانيد. رسول خدا – صلي الله عليه و آله – فرمود: خداوند رحمت كند پدري را كه با نيكي نمودن و مهرباني به فرزندش و با آموزش دادن و ادب كردنش او را در نيكي به خود ياري ميكند.

در این بخش از خانواده پلاس نمناک به شما خواهیم گفت که در مورد چه موضوعاتی نباید با کودکتان صحبت نمایید. انتخاب همسر و مشکلات همسرتان مربوط به شما است و نباید هیچ وقت در مورد اشتباهات همسرتان با کودکتان صحبت کنید. شما نباید در مورد مشکلات بارداری و زایمان و آسیب هایی که دیده اید، برای کودک صحبت کنید، اینگونه تنها به کودک احساس گناه منتقل خواهید نمود و او خود را مقصر تمام مشکلات جسمی شما خواهد دانست. در اینجا 9 نکته در مورد تربیت کودکان آورده شده است که می تواند به شما کمک کند به عنوان والدین احساس رضایت بیشتری داشته باشید.

محیط کودکان در رفتار آنها تأثیر دارد، بنابراین شما ممکن است با تغییر دادن محیط بتوانید آن رفتار را تغییر دهید. با همین استراتژی های ساده می توانید کودک را به سمت داشتن رفتار صحیح و پسندیده هدایت کنید. 51- همچنین با توجه به مبنای شانزدهم از مبانی انسان شناختی ( وابستگی کمال حقیقی انسان به افعال اختیاری او) مقصود از قرب به خدا در اینجا قربی اکتسابی است که با سیر اختیاری به دست می آید. «اتحاد تمام مقاصد و اهداف آرمانی» تعبیری است که جان دیویی در مقام نظریه پرداز انسان مداری برای تعریف خود از خداوند به کار برده است.

تاریخچه انسان مداری مدرن را که می نگری، در می یابی انسان مداران چگونه و با چه انگیزهای کوشیده اند با سیمایی پیامبر گونه به القای اندیشه ها و آموزههای سکولاریستی مکتب خود بپردازند و به دور از هر نگرش آسمانی و الهی به تعریف و تعیین احکام و آیین هایی ناظر به امور جاری زندگی انسان روی آورند؛ تا آنجا که حتی برای مراسم و آداب «تشییع جنازه مردگان بدون حضور خداوند» رسالة عملیه می نویسند و توصیه می کنند چگونه به جای ادعیه و اذکار مرسوم مذهبی که به وجود و حضور خداوند نظر دارد، از عباراتی استفاده کند که هیچ تداعی کننده وجود و حضور خداوند نیست.

دیدگاهتان را بنویسید